لیزابهای گیاهی، پلی ساکاریدهایی هستند که در اثر متابولیسم طبیعی برخی از گیاهان به وجود میآیند. این مواد بهصورت ذخیره غذایی گیاه، بهطور موضعی، در پوست، ریشه، برگ، دانه و حتی در گل وجود دارند. علاوهبر این وظیفه ذخیره آب در گیاهانی نظیر صبر زرد و فرفیون، بهعهده این مواد است.
ساختار ماکرو مولکولی آن معمولاً سادهتر از پلی ساکارید ها است.
– خواص
خواص چسبندگی و انحلال یک پلیساکارید تابع ساختار آنست. قندها و اسیدهای اورونیک ترکیباتی هستند با تعداد زیادی از گروههای هیدروکسیل (OH) . این گروهها خیلی آبدوست اند، لذا اغلب لیزابها در آب، حل یا متورم میشوند. برخی از آنها در آب تشکیل ژل میدهند. ظاهراً زنجیرهای جانبی این مواد حالتی منظم دارد که اجازه توسعه شبکههای سهبعدی لازم برای تشکیل ژل را میدهند.
انواع دیگر، به دلیل ساختار نامنظم شان نمیتوانند تشکیل ژل دهند و محلولهای آبی حقیقی به وجود میآورند.
در گلوسید ها، قدرت چسبندگی اساساً تابع وجود پیوندهای هیدروژنی است. بنابراین، استحکام پیوند چسبی بیشتر تابع تعداد زیادی از این پیوندها (با تعداد زیادی از گروههایOH در مولکول) است، تا استحکام واقعی پیوندهای منفرد.
فیلم این مواد بهطور ساده با تبخیر آب تشکیل میشود. فیلمهای محصول، شکننده اند، لذا اغلب به آنها مواد نرمکننده و مواد نم گیر میافزایند تا از خشک شدن آنها جلوگیری کنند. نرم کنندههای مورداستفاده عبارتند از گلیسرول، سوربیتول، اوره و اتیلن گلیکول.
با گذشت زمان، ماکرو مولکولها میشکنند و به اجزای کوچکتر تبدیل میشوند، این امر آسیبپذیری آنها را در برابر آب بیشتر میکند. درضمن این فیلمها برای حمله قارچها و سایر میکروارگانیزمها خیلی مستعداند [1].
منابع: [1] ماسشلین کلاینر. لیلیان. خواص مواد برای هنرمندان چسبها و جلاهای طبیعی. مترجم: حمید فرهمند بروجنی. انتشارات گلدسته. 1378.