این صمغ، از گروه صمغ های پلی ساکاریدی است. بیشاز ۱۰۰ گونه متفاوت اقاقیا وجود دارد که همگی صمغ تولید میکنند. «Acacia varek» یا اقاقیای سنگالی اصلیترین آنهاست که بهصورت تجاری پرورش داده میشود. این اقاقیا در محدوده وسیعی، از سنگال گرفته تا دریای سرخ و هندوستان میروید. گیاه مذکور تقریباً در تمامی نواحی خشک استوایی و نیمه استوایی جهان یافت میشود. برای واداشتن گیاه به صمغ سازی، شکافهایی به طول تقریبی ۵ تا ۱۰ سانتیمتر در پوست تنه درخت ایجاد میکنند. زمان صمغ گیری از درخت، بین ۶ تا ۳۰ سالگی است.
صمغ عربی از نمکهای سدیم، منیزیم یا پتاسیم، یک اسید آلی موسوم به اسید عربیک، تشکیل شدهاست تجزیهی این اسید نشان میدهد که اسید مذکور ازL-آرابینوز (30/3%) ،D -گالاکتوز (36/8%) ، L-رامنوز (11/4%) و D – گلوکورونیک اسید (13/8%) تشکیل شدهاست. ظاهراً بسته به گونه اقاقیایی که از آن صمغ گرفته میشود، مقدار رامنوز تغییر میکند.
وزن مولکولی ماکرو مولکولهای صمغ عربی بین ۲۵۰ هزار تا ۳۰۰ هزار است. مولکولها تقریباً کروی اند با طولی حدود ۱۰۰ آنگسترم و قطری برابر ۱۱۰ آنگسترم. صمغ بهآرامی، ولی کامل، در ۲ سهم آب حل میشود. غلظت محلول آبی صمغ عربی تابعPH آن است. ویسکوزیته آن وقتی به حداکثر میرسد که اسیدیتهی آن به حد خنثی (PH=7) برسد.
ظاهراً ماکرو مولکولها در محلول بهراحتی تغییر شکل و ابعاد میدهند. این امر بیانگر ضعف نیروی جاذبه در بین قندهای تشکیلدهنده آنها است. مسئله مذکور بر فرضیه وجود ساختار منشعب، صحه میگذارد. همچنین مؤید این نظریه است که ماکرومولکول از اجتماع تکههایی از D-گالاکتوز وD-گلوکورونیک اسید (با وزن مولکولی بین دههزار و ۲۰ هزار) متصل به تکههای لغزندهای مانند L-آرابوپیرانوز، تشکیل شدهاست.
با حرارت دادن محلول، ویسکوزیته آن کاهش مییابد و تجزیه ماکرومولکولها و آزاد شدن قند ها شروع میشود. تجزیه مولکولی تحت تأثیر عوامل متعدد دیگری مانند اسیدها، نمکها، نور فرابنفش یا حتی سایش مکانیکی ساده نیز صورت میگیرد. صمغ عربی یک کلوئید محافظ عالی است، لذا اغلب از آن برای به توازن رسانیدن امولسیون ها و دیسپرسیونها یا بهعنوان ماده غلیظ کننده استفاده میکنند. محلول آبی این صمغ بهعنوان بست در آبرنگ و گواش کاربرد دارد، همچنین با عنوان چسب کاغذ و مقوا نیز کاربرد دارد. چسب مورد مصرف در پاکت نامهها و و تمبر نیز صمغ عربی است [1].
منابع: [1] ماسشلین کلاینر. لیلیان. خواص مواد برای هنرمندان چسبها و جلاهای طبیعی. مترجم: حمید فرهمند بروجنی. انتشارات گلدسته. 1378.
