استاد رضا اسماعیلزاده عسلی در سال ۱۳۰۳ در شهر مقدس مشهد متولد شد. او سواد خواندن و نوشتن را از مکتبخانههای آن روزگار فرا گرفت و بهسبب اوضاع اقتصادی نهچندان بسامان خانوادهاش، توفیق تحصیل در مقاطع بالاتر و به شکل امروزی را نیافت. اگرچه بعدها، در آذرماه ۱۳۶۵ در سن ۶۲ سالگی موفق به اخذ مدرک دوره مقدماتی و تکمیلی نهضت سوادآموزی شد و این خود از همت والای او سخن میگفت. هنوز از دنیای کودکی دل نبریده بود که بهناگزیر با راهورسم کار آشنا گشت. مدتی کنجکاوانه از دریچه کار به دنیای مشاغل و حرفههای گوناگون سرک کشید تا سرانجام علاقه و اشتیاق جانش را در هنر معماری سنتی و شیوه سنگتراشی و سنگکاری جست.
استاد اسماعیلزاده سالها بر روی سکوی شاگردی ایستاد و از هر سنگتراش و سنگ کاری، شگردی و طریقهای آموخت. به هنگامیکه در سال ۱۳۵۴ رسماً به استخدام دفتر فنی خراسان (میراث فرهنگی) درآمد، استادکاری ۵۰ یکساله با کولهباری از مهارت و تجربه بود و به مدد تواناییهای هنری وی، واحد حجاری در این اداره شکل سازمانیافتهتر و به قاعدهای گرفت. او را استاد سنگتراشان و سنگ کاران نسلهای بعدی میدانند بیتردید استادانی همچون علیاکبر سروش بعدها از او نکتهها آموختند و به اهتمام او به حوزه سازمان میراث فرهنگی وارد شدند. استاد اسماعیلزاده در بدو ورود به ساختار میراث فرهنگی بر جایگاه سر استاد سنگکار و سنگتراش تکیه زد و همواره از او بهعنوان یکی از مهمترین و بااستعدادترین استادکاران سنگکار و سنگتراش در استان خراسان یاد میکردند. استاد اسماعیلزاده سالها به مرمت و بازسازی بخشهای تخریبشده و آسیبدیده سنگی در بناهای تاریخی استان خراسان و سرپرستی کارگاههای مرمتی در سطح منطقه پرداخت. وی در سال ۱۳۵۴ برای مرمت تعدادی سر پایهها و دیگر بخشهای آسیبدیدهی سنگی در بنای قدمگاه رضوی به شهر نیشابور رفت و استاد علیاکبر سروش را نیز به همکاری دعوت نمود. ازجمله بناهای تاریخی که به دست استاد اسماعیلزاده مرمت و بازسازی شدهاند میتوان به ابنیه زیر اشاره کرد.
-تراشیدن سنگهای فروریخته از بدنه بنای تاریخی عمارت خورشید و تراشیدن اجزای آبنماهای سنگی باغ عمارت خورشید واقع در شهر کلات نادری در سال ۱۳۶۴ بعدها در سال ۱۳۶۹ بهطور ناپیوسته.
-انجام تعمیرات سنگکاری در بنای تاریخی-فرهنگی آرامگاه حکیم عمر خیام و تراشیدن و بازسازی کارهای سنگی واقع در محوطه آرامگاه و نصب رولپلاک بهمنظور استحکامبخشی نمای مقبره حکیم عمر خیام واقع در شهر نیشابور طی ۵ سال بهطور ناپیوسته ( ۱۳۶۴-۱۳۶۹) .
خط سیر تراشیدن و نصب سر پایهها و سنگهای آزاره مجموعه تاریخی شیخ احمد جام واقع در شهر تربتجام به سال ۱۳۶۷.
-تراشیدن و نصب سنگهای محوطه و سر پایههای سنگی در بنای تاریخی مدرسه غیاثیه خرگرد واقع در روستای خرگرد شهرستان خواف به سال ۱۳۶۷.
تعمیرات مجدد بخش آسیبدیده در بنای تاریخی قدمگاه رضوی واقع در شهرستان نیشابور به سال ۱۳۷۰.
-سرپرستی کارگاه مرمتی شیخ احمد جام در شهر تربت جام و تعمیرات مجدد به بخشهای آسیبدیدهی سنگی در بنای مذکور به سال ۱۳۷۱.
-سرپرستی کارگاه مرمتی کلات نادری در سال ۱۳۷۲ حجاری بخشهای تخریبشده سنگی و تراشیدن پلههای بنای عمارت خورشید و نصب سنگهای تراشیدهشدهی پایهها و آزاره مسجد کبود گنبد واقع در شهر کلات نادری در سال ۱۳۷۰.
-اجرای سنگکاری محوطه آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی و حجاری حوض واقع در ضلع شمالی آرامگاه واقع در شهر طوس به سال ۱۳۷۶.
-تراشیدن و حجاری سنگ پایهها در کارگاه مرمتی مصلی و نصب آنها بر روی بنای تاریخی مصلی علی واقع در شهر مشهد.
استاد اسماعیلزاده متأهل بود و حاصل این ازدواج، ۴ فرزند دختر و ۳ فرزند پسر میباشد. وی پساز نزدیک به ۳۰ سال فعالیت بیوقفه و ارائه خدماتی منحصربهفرد در زمینه هنر سنگتراشی و سنگکاری سرانجام در سال ۱۳7۹ در سن ۷۶ سالگی به افتخار بازنشستگی نائل آمد. [1]
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396
