استاد حسین ترابی تیرماه، ۱۳۳۰ بنا به قولی دیگر تیرماه ۱۳۲۷ در شهر گناباد متولد شد. وی در خانوادهای هنرمند به اوضاع اقتصادی متوسط رشد کرد و تحصیلاتش را تا پایان وقت راهنمایی ادامه داد و موفق به اخذ مدرک سیکل گردید.پدرش هنرمند سفالگر بود و در کاشیکاری و تولید کاشی نره مهارت داشت. حسین از یازدهسالگی و در سال ۱۳۴۱ حرفه پدر درآمد و اصول اولیه سفالگری و ساخت و پخت کاشی را فراگرفت. علاقهی او به معماری سنتی و هنر بنایی باعث شد تا مدتی را نیز به شاگردی نزد او استاد خزایی سپری کند. سال ۱۳۴۲ گناباد را به مقصد تهران ترک کرد و در آنجا زیر نظر استاد یزدی مشغول ساخت دودکشهای آجر سفالی در ساختمان ویلاهای خصوصی شد. یکسال بعد در سال ۱۳۴۳ به موطن خویش بازگشت و مجدداً به کار سفال گری و معماریسنتی پرداخت. سال ۱۳۴۸ همکاریاش را با سازمان میراث فرهنگی (انجمن حفاظت آثار باستانی) به شکل مرمت و بازسازی بخشهایی از مدرسه نجومیه گناباد آغاز نمود و تا سال ۱۳۸۴ که مشغول مرمت و احیای رباط فخرآباد در شهرستان بلوچستان به سفارش سازمان میراث فرهنگی شد، نزدیک به ۳۶ سال بهطور شخصی و بهصورت همکاری با نهادهای دیگر همچون اداره اوقاف و امور خیریه بنیاد مسکن، آموزشوپرورش (در طرح مدرسهسازی) به کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان رابطهای مستمر داشت. استاد ترابی از سال ۱۳۵۸ تا سال ۱۳۶۸ به مدت ۱۰ سال در سازمان فنی و حرفهای و آموزش معماری و ساختمانسازی مشغول بود و همچنین از سال ۱۳۵۳ تا سال ۱۳۸۴ به مدت ۳۰ یکسال در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به داوطلبان خردسال، اصول اولیه ساخت مجسمههای گلی و سفالگری را آموزش میداد.
استاد ترابی طی مدتی نزدیک به ۴۰ سال تکاپوی هنری در دو زمینه معماری سنتی و سفالگری، شاگردان بسیاری را در دورههای علمی-هنری متفاوت آموزش داد.
برخی از شاگردان وی نظیر استاد چلبی، استاد علی علیزاده، استاد رامین معصومی، استاد محمود ترابی (برادر) و استاد محمود ترابی (پسرعمو) ، به جایگاه استادی دست یافتهاند. همکاری استاد ترابی با سازمان میراث فرهنگی در خلال این سالها نیز به شکل قراردادی بود و ایشان در مقام پیمانکار تعداد بسیاری از بناهای تاریخی استان خراسان را مرمت و استحکامبخشی نمودند. از میان این ابنیه میتوان به سازههای ذیل و نوع عملیات مرمتی بر روی آنها اشاره کرد:
– مرمت و بازسازی کاشیکاری گنبد مسجد آق قلعه و همچنین مرمت و بازسازی گچبریهای تزیینی آن بنا واقع در شهرستان سبزوار.
-مرمت و استحکام بخشی خانههای تاریخی در محله سردشت مزار امامزاده سلطان محمد در شهرستان فردوس.
-بازسازی اداره میراث فرهنگی شهرستان کاشمر.
-کانالکشی مصلای قدیمی واقع در شهرستان سبزوار.
-مرمت و احیای خانه تاریخی بهلول در شهرستان گناباد
-مرمت و بازسازی خانه تاریخی توکلی در شهر مشهد و همچنین مرمت و بازسازی تزیینات گچبری در خانه تاریخی داروغه در شهر مشهد.
– سنگفرش و آجرفرش اطراف بنای تاریخی میل اخنگان واقع در شهر مشهد.
-سنگفرش اطراف و بندکشی میل رادکان واقع در شهرستان چناران.
-بازسازی طاقها و تویزه های رباط فخرآباد واقع در شهرستان و استان.
-ساخت ۱۷ طاق و زدن ۱۴ سقف بر روی مسجد آق قلعه واقع در شهرستان جوین.
-مهار کشی و استحکامبخشی بنای تاریخی مسجد جامع خلیلآباد واقع در شهرستان خلیلآباد.
-استحکامبخشی و بازسازی رباط شاهعباسی واقع در شهر نیشابور.
-کفسازی و ساختن بام مسجد جامع جاجرم واقع در استان خراسان شمالی شهر جاجرم.
-دیوارچینی سنگی، زدن طاقهای سنگی و بندکشی قلعه جلالالدین واقع در استان خراسان شمالی شهرستان گرمه جاجرم.
-مرمت و بازسازی قلعه فورگ واقع در شهرستان بیرجند و مرمت و بازپیرایی قلعه فورگ واقع در شهرستان درمیان استان خراسان جنوبی به سفارش بنیاد مسکن در سال ۱۳۹۰.
-آجرفرش، بازسازی و استحکام بخشی بنای مسجد تاریخی افین واقع در شهرستان قائن، استان خراسان جنوبی.
-مرمت و بازپیرایی باغ تاریخی رحیم آباد و باغ تاریخی اکبریه واقع در شهر بیرجند، استان خراسان جنوبی.
-آجرفرش و مرمت آرامگاه قطبالدین حیدر واقع در شهر تربتحیدریه،
-بازسازی و استحکامبخشی مسجد جامع قائن واقع در استان خراسان جنوبی.
استاد حسین ترابی در رشته شغل بنایی و آجر تراشی دارای مهارت ویژه است و یکی از سفال سازان برجسته این خطه به شمار میرود. وی دارای مدرک هنری معادل کارشناسی ارشد در رشته سفالگری میباشد. ترابی متأهل و دارای ۳ فرزند پسر و ۲ فرزند دختر است. ۳ تن از فرزندان وی رشته شغلی و مهارتهای هنری پدر را پی گرفتند. مهدی ترابی و حجت ترابی در رشته معماری سنتی به درجه استادکاری رسیده و نرگس ترابی هم اکنون روزگار سفال و سفالگری در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان مشهد میباشد. [1]
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396
