استاد حسن پناهی توسی سال ۱۳۲۰ در مشهد مقدس چشم به جهان گشود. از سال ۱۳۲۸ تقریباً زمانیکه ۸ ساله بود نزد پدر که از سرآمدان هنر کاشیکاری بود رفت و به فراگیری فنون و آموختن شیوههای گونه چگونه کاشیکاری و ساخت آن پرداخت استاد حسن پناهی توسی طی نیم قرن تجربه اندوزی و فعالیت بیوقفه در هنر کاشیکاری شاگردان بسیاری را تعلیم داده است که برخی از آنان به استادانی مسلم در این حوزه تبدیل گشتهاند. او از سید تقی قاسمی، استوار نامقی، اکبر سلطانی، حسن جوان، نصرالله رستمی، حسن خانی و محمدحسین خانی یاد کرده است.
اثر دست و پنجه استاد پناهی در قالب انواع کاشیهای رنگارنگ با نقوش اصیل سنتی بر بدنهی بسیاری از بناهای تاریخی خراسان و بعضاً کشور بهیادگارمانده است و جلوهی ذوق سلیم هنرمند ایرانی را به نمایش گذارده است. از میان این ابنیه میتوان به بناهای ذیل اشاره کرد:
-تعمیر و مرمت کاشیهای فرسوده معرق برس طاق و گنبد بنای تاریخی موسوم به گنبد سبز واقع در شهر مقدس مشهد.
-مرمت و انجام تعمیرات بر روی کاشیکاری مسجد جامع کبود گنبد واقع در شهر کلات نادری.
-مرمت و تعویض کاشیهای تخریبشده و فروافتادهی آرامگاه شیخ فریدالدین عطار نیشابوری و مقبرهی نقاش شهیر ایرانی کمال الملک واقع در شهر نیشابور.
-تعویض و تعمیر کاشی های معرق و معقلی در بنای آیینه خانه مفخم و مرمت کاشیکاری گنبد و ساقه گنبد در بنای تاریخی بش قارداش واقع در شهر بجنورد. –
– مرمت، تعمیر و تعویض کاشیهای معرق و معقلی در بنای تاریخی و منحصربهفرد مدرسه غیاثیه خرگرد واقع در شهرستان خواف، روستای خرگرد.
-مرمت و تعمیر کاشیهای فرسوده و فروریختهی معرق در بنای تاریخی آرامگاه شیخ صفیالدین اردبیلی واقع در استان اردبیل، شهرستان اردبیل.
-مرمت، تعمیر و بازپیرایی کاشی های معرق و معقلی در بنای تاریخی تکیه معاون الملک واقع در استان کرمانشاه، شهر کرمانشاه.
-مرمت و بازپیرایی بنای تاریخی موسوم به آرامگاه علامه شهرستانی واقع در شهرستان درگز.
-مرمت و بازپیرایی کاشیهای تخریبشده در مجموعه آرامگاهی شیخ احمد جام واقع در تربت جام.
-مرمت، بازپیرایی و تعمیر بخشی از تخریبهای فیزیکی بنای تاریخی رباط شرف واقع در شهرستان سرخس
-ساخت محراب و نصب کاشیهای معرق بر بدنه آن در مسجد امام حسن علیهالسلام، مسجد جهاد سازندگی و مسجد رضوی واقع در شهر مشهد.
-ساخت محراب و نصب کاشیهای معرق بر بدنه آن در محراب مسجد جامع فهالنج واقع در روستای فهالنج شهرستان طبس در استان خراسان رضوی.
-ساخت و نصب کاشیهای معرق و معقلی در مسجد جامع علیآباد کتول واقع در شهرستان گرگان استان گلستان.
استاد پناهی توسی در سال ۱۳۳۹ هنگامیکه جوانی هجدهساله بود، ازدواج کرد و حاصل این پیوند، ۳ فرزند پسر و ۴ فرزند دختر است. وی در سال ۱۳۸۲ در سن ۶۲ سالگی پساز قریب به ۴۰ سال فعالیت مداوم و بیوقفه در زمینه ساخت و مرمت انواع کاشیهای ایرانی و تعمیر و بازپیرایی دهها بنای تاریخی به افتخار بازنشستگی نائل گشت. وی در زمینه ساخت کاشیهای معرق، معقلی و هفترنگ فعالیت میکند و خدمات خویش را به بخش خصوصی ارائه میکرد. وی در مرکز آموزش و تحقیقات و هنرهای سنتی و صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی و آموزش و تعلیم هنرجویان جوان و علاقهمندان به این هنر کهن اشتغال داشت. [1]
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396