استاد حاج ابوالقاسم معمار یزدی در سال ۱۲۴۷ در شهر یزد به دنیا آمد و در سال ۱۳۴۰ در سن ۹۳ سالگی دیده از جهان فروبست. استاد حاج ابوالقاسم معمار یزدی، پدر استاد علی توکلی بود و از معماران بنام عصر قاجاریه به شمار میرفت. وی فرزند مجتهد بزرگ یزد «حاج میرزا حسین آجونی» بود. هنگامیکه استاد ابوالقاسم معمار یزدی هشتساله بود، پدر را از دست داد و سرپرستی او بر عهده دایی نهاده شد. استاد حاج علیاصغر معمار بزرگ در همسایگی آنان بود. داییش دست ابوالقاسم را در دست حاج علیاصغر معمار گذاشت تا او را با شیوه و فنون معماری سنتی آشنا سازد. ابوالقاسم آنقدر در کنار استاد علیاصغر معمار ماند تا به تمام فنون و دانش استاد آگاه گشت. میگویند وی در کنار استادش در کار ساخت کاخ گلستان و تالار بینظیر آینه همکاری داشتهاست.
استاد ابوالقاسم معمار در طول حیات ثمربخش خویش بناهای بسیاری را به یادگار گذارده است. از آن میان میتوان به ساخت کاروانسرای طبس، ساخت گنبد امامزاده محمد عابد کاخک در سال ۱۳۲۳ ساخت سقف ایوان مقصوره حرم مطهر رضوی در زمان تولیت آقای مهندس آورنده در سال ۱۳۳۷ ساخت ربات گلشن و بخشهایی از باغ گلشن در طبس و تعمیر و مرمت تالار آینه کاخ گلستان در تهران و ایوان مسجد جامع گناباد اشاره کرد.
مجد خیر و نیکوکار که در امر احداث و مرمت بناهای تاریخی و فرهنگی دستی توانا داشته، آثار و ابنیه بسیاری در گناباد و سایر بلاد بهجایمانده از جمله:
– مرمت قسمتی از حرم حضرت امام حسین علیهالسلام در کربلای معلی قبلاز سال 1338.
– مرمت قسمتی از حرم حضرت ابوالفضلالعباس علیهالسلام در کربلای معلی قبلاز سال 1338.
– مرمت یکی از ایوانهای مسجد جامع گوهرشاد مشهد بعد از واقعه مسجد.
– ساخت ایوان مسجد (حسینیه) دوره قاجار شهر گناباد.
– مرمت ساعت مسجد جامع قائن.
– ساخت آبانبارهای باغ سیا و بهاباد شهرستان گناباد – ساختن بیمارستان بیدخت و درمانگاههای بیدخت و دیسفان.
– ساخت بیمارستان قدیم گناباد.
– ساخت پاسگاه ژاندارمری شهر خضری شهرستان قائن.
– ساخت دبیرستان ناصرخسرو قدیم گناباد.
– ساخت مدرسه ارزاقی بجستان و مسعود کاخک و غیره.
ابوالقاسم در سن ۳۵ سالگی به مشهد مقدس نقلمکان کرده و در این شهر ساکن میشود. ۲ سال بعد در سن ۳۷ سالگی ازدواج میکند و صاحب ۲ فرزند پسر و ۳ فرزند دختر میگردد. وی در سال ۱۳۴۰ در مشهد مقدس وفات نمود و به دیدار معبود نائل میگردد [1].
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396.
