مرحوم استاد محمدعلی رضایت از معماران برجسته و توانای اصفهان بود که علی رغم همه ی استعداد و توانایی های منحصر به فرد و وجود آثار جالب ونفیسی که از خود به یادگار گذاشته، همچنان گمنام و مهجور مانده است.
آن مرحوم زمانی در اصفهان به ساخت و ساز بناهای سنتی و مرمت آثار تاریخی این شهر پرداخت که جنگ جهانی دوم شروع شده بود و الگوهای غربی وشیوه های معماری اروپایی به شدت بافت قدیم اکثر شهرها به خصوص اصفهان را مورد تهدید قرار داده بود. استاد محمدعلی رضایت در سال 1295خورشیدی در شهر اصفهان پای به عرصه ی حیات نهاد. دوران کودکی او با جوانی مرحوم استاد حسین معارفی، معمار بزرگ و مشهور شهر اصفهان که
کارهای نمایانی همچون مرمت منارجنبان و مسجد امام را انجام می داد و در شهر اصفهان همه جا سخن از او و کارهایش بود، همزمان می باشد.در همان دوران، انجمن آثار ملی نیز در اصفهان تازه شروع به کار کرده بود و مرمت اکثر بناهای مهم این شهر را در دستور کار خود قرار داده بود. آندره گدار در رأس اداره ی کل باستان شناسی کشور نیز به اصفهان توجهی ویژه داشت.
از استادان مرحوم رضایت آگاهی چندانی نداریم. مرحوم استاد محمدعلی رضایت در سال های بعد از جنگ جهانی دوم در حدود 30 سال سن داشته اما با وجود همه ی جوانی، استادکار قابلی بوده و بناهای بسیاری احداث کرده است. از آثار شاخصی که مرحوم محمد علی خان رضایت در ساخت آن دستی داشته عمارت با شکوه و مجللی است که در حال حاضر در پارک ایثارگران به محل خانه ي هنرمندان، اختصاص يافته است. اين عمارت زيبا به سفارش رحيم زاده، کارخانه دار معروف و خير اصفهاني ساخته شد تا به هنرکده تبديل شود. معمار این ساختمان زیبا مرحوم میرزا حسین هفت دست بود. این ساختمان که هنوز نیز در زمره ی بناهای بسیار عالی و نفیس شهر اصفهان است،
در دو طبقه بنا گردیده و زمان احداث آن به سال های 1316 تا 1318 خورشیدی مربوط است.
– در همین زمان، ساختمان با شکوه دیگری در خیابان عباس آباد پشت بیمارستان انگلیسی ها (عیسی بن مریم)، با 700 متر مربع زیر بنا و به مساحت 70احداث شده و مرحوم رضایت آن را با همکاری حاج « شیر و قلاب » جریب به وسیله ی مرحوم رضایت احداث شد. بنا به روایت فرزندانش این بنا به سبک حسن وهاب معمار توانای اصفهان ساخته است.
– ساخت کلیه ی مساجدی که توسط مرحوم رحیم زاده در اصفهان احداث می شد به عهده ی مرحوم رضایت بود. مساجد کرون و مسجد احمد آباد نیز از آن جمله هستند.
– از دیگر کارهای مرحوم استاد محمدعلی رضایت، پل کله اصفهان است که هزینه ی ساخت آن نیز توسط مرحوم رحیم زاده پرداخت گردیده و با کمک و همکاری مرحوم حاج میرزا حسین هفت دست ساخته شده است.
– مجموعه ی بیمارستان رحیم زاده که امروز به بیمارستان امیر المؤمنین (علیه السلام) معروف است نیز از دیگر آثار مرحوم رضایت است.
– مرمت شبستان بیت الشتاء واقع در مسجد جامع اصفهان نیز به وسیله ی مرحوم رضایت انجام شده است.
در شهر اصفهان احداث شده نیز از دیگر آثار آن مرحوم است. « بسیاری از بناهایی که به شیوه ی چهاردرب
– ساختمانی که در محوطه ی داخلی مهمانسرای عباسی واقع شده و در حال حاضر چایخانه ی سنتی هتل در آن واقع شده است، نیز سال ها پیش به وسیله مرحوم رضایت مرمت شده است.
– گنبد حرم مطهر(راس الرضا)و گنبد مقبره ی صاحب بن عباد و شبستان قدیم صاحب بن عباد نیز توسط مرحوم رضایت بنا شده است.
اغلب عمارت های دو اشکوبه و بزرگ طرفین خیابان حافظ نیز از مستحدثات آن مرحوم است. مرحوم رضایت با سازمان اوقاف آن روزگار همکاری نزدیک داشت و سال ها به عنوان معمار مورد اعتماد این سازمان، اماکن متبرکه و مساجد بسیاری را مرمت کرد و بر کار دیگر معماران نظارت داشت. استاد محمدعلی با معماران و استادکاران معروف اصفهان رابطه ی کاری و دوستی نزدیک داشت. زمانی که نوجوانی بیش نبود، مرحوم معارفی به توانایی های او کاملا آگاه بود و برای مرمت بناها از او کمک می گرفت و نظرات او رالحاظ می کرد. تمام کارهایی را که او در بناهای تاریخی و مساجد اعم از مرمت یا احداث انجام داده بود، مرحوم معارفی مورد تأیید قرار داده و بر آنها صحه می نهاد. بنا به گفته ی فرزندان مرحوم رضایت و تأیید برخی معماران قدیمی اصفهان، اکثر مسؤولان، دست اندرکاران و کارشناسان میراث فرهنگی آن روزگار، مرحوم رضایت را می شناختند و برای او احترام قائل بوده و کارهایش را مورد تایید قرار می دادند. مرحوم رضایت، شاگردان بسیاری تربیت کرد که بعضی از آنان امروز در زمره ی استادکاران موفق اصفهان هستند. او آنچه را می دانست صادقانه به شاگردانش می آموخت و در انتقال این فن شریف به دیگران هیچ گونه بخل وتنگ نظری را برنمی تافت. در طراحی ، رسمی بندی و طاق و چشمه مهارت بسیار داشت و در سایر زمینه های معماری سنتی نیز تبحر داشت. از جمله شاگردان او، دو پسرش استادنعمت الله و استاد رحمت الله رضایت و نیز برادرش استاد مهدی رضایت را می توان نام برد. دو فرزند وی از کودکی در کنار او بوده اند بنابراین می توان امیدوار بود که همه می دانسته های او را آموخته اند و جانشین بر حق پدر مرحومشان شده اند. اگر چه هر دوی این استادکاران در نهایت تواضع اذعان دارندکه به پای پدر نمی رسند. از دیگر شاگردان مرحوم رضایت، مرحومین استاد حسین ، استاد عباس ، استاد حسن و استاد علی داوری هستند که آنها نیز در زمان حیاتشان منشأ خدمات بسیاری بوده و زحمات فراوانی در حفظ مواریث تاریخی متحمل شده اند. مرحوم استاد محمدعلی رضایت معمار و استادکار اصفهانی در روز 24 فروردین 1376 خورشیدی در اصفهان درگذشت و در باغ رضوان به خاک سپردهشد. پس از اعلام در گذشت او کلیه ی معماران قدیمی و استادکاران و پیش کسوتان معماری سنتی در مراسم تشییع و تدفین او شرکت کردند و از رحلت او اظهار تأسف و همدردی نمودند. با مرگ مرحوم محمدعلی رضایت یکی دیگر از استادکاران این شهر، روی در نقاب خاک کشیده و دریایی از دانسته های معماری ایرانی – اسلامی را با خود به خاک برد. اگرچه این سطور حتی گوشه ی کوچکی از زحمات و فعالیت ها و خدمات آن مرحوم را نمایان نمی سازند، اما علی رغم اطلاعات کمی که از خدمات این استادکار داریم این نکته مشخص می شود که وجود محمد علی رضایت و همکاران و همگامان او در روزگاری که معماری سنتی مورد تهدید قرار گرفته بود، عامل بزرگ و مهمی برای حفظ این فن شریف بود. همان گونه که امروز فرزندان و شاگردان آن مرحوم نقش اساسی و تأثیری شگرف در حفظ مواریث فرهنگی شهرمان دارند. [1]
منابع: [1]. سجادی نائینی، سید مهدی. معماران و مرمتگران سننی اصفهان. سازمان فرهنگی هنری شهرداری اصفهان. 1387