فرسایش

Erosion

نویسنده: مهدی رازانی

فرسایش از عبارت “اروده”[Erodere] به معنی”خوردگی[Corrosion] یا  آب شست مداوم [Continuous Leaching]” مشتق شده است. نخستین بار اصطلاح فرسایش در سال 1894 توسط پنک[Penk] در زمین‌شناسی برای فرآیند شکل‌گیری دره­ها به‌کاررفته است. در همان زمان فرآیندهای ناشی از آب شستگی سطحی را آبلیشن [Ablation] به معنای از دسترس خارج شدن می­نامیدند. فرسایش به معنای سائیدگی و ساییده شدن سطوح زمین است که در طی این فرآیند  ذرات از بستر اصلی خود جداشده و به کمک یک عامل انتقال‌دهنده به مکانی دیگر حمل می­شوند. به دو گونه طبیعی[Natural Erosion] و انسانی یا تشدیدی[Accelerated Erosion] تقسیم می­شود. وابسته به عوامل انتقال‌دهنده فرسایش آب، باد، یخچال، واژگان فرسایش آبی، فرسایش بادی، فرسایش یخچالی مورداستفاده قرار می­گیرند. فرسایش طبیعی درواقع نتیجه عوامل جوی و سطحی زمین است و سابقه چند میلیون ساله دارد و فرآیند فرسایش انسانی با صنعتی شدن جامعه توسعه‌یافته است[1]. عمل فرسایش به ایجاد گودی­های کوچک و بزرگ روی سطح سنگ­ها و یا سازندهای سطحی منتهی می­شود که توصیف عمل فوق، تعریف واژه فرسایش نیز محسوب می­شود. از منظر زمین­شناسی فرسایش واژه­ای برای توصیف فرآیند ایجاد گودی­هایی با ابعاد متفاوت در سطح زمین توسط عمل هوازدگی و عمل آب است[2]. فرسایش به‌طورکلی از سست شدن، متلاشی شدن، و جابه‌جا شدن سنگ­های سطح زمین و در معنای وسیع کلمه غالباً شامل هوازدگی و حمل‌ونقل است. هوازدگی با توجه به مفهوم در محل ماندن ذرات هوازده معنی می­یابد هوازدگی مقدمه فرسایش در دامنه­ها است[3]. همچنین کمیته بین‌المللی سنگ ایکوموس فرسایش را اصطلاحی مبهم و شامل: از دست دادن سطح اصلی و ایجاد اشکال هموار می­داند که شامل زیرشاخه‌هایی از قبیل فرسایش نامنظم [Differential Erosion]، از دست دادن اجزا[Loss of Components] و از دست دادن ماتریکس[Loss of Matrix]، هموارشدگی[Rounding] و زبر شدگی[Roughening] است. به‌علاوه فرسایش ممکن است ناشی از دلایل طبیعی یا دخالت انسان و همچنین در اثر فرآیندهای شیمیایی، فیزیکی و یا بیولوژیکی ایجاد باشد [4] که در این رساله، فرسایش به معنای از دست رفتن سطح اصلی سنگ به‌واسطه زدوده شدن محصولات هوازدگی و مواجهه سطوح جدید با عوامل هوازدگی مدنظر است.


 
 

منابع: 

[1]. رفاهی، ح. فرسایش آبی و کنترل آن، تهران: دانشگاه تهران، چاپ 6 :1385

[2]بیانی خطیبی، م. فرسایش، فرآیندهای فرسایشی و شکل­های ناشی از آنها (مفهوم واژه­های مرتبط با فرسایش)، آموزش جغرافیا، 1383 (69) 17-24.

[3] صداقت، م، معماریان، ح. زمین شناسی فیزیکی(جلد اول: فرآیند های بیرونی)،تهران: دانشگاه پیام نور. چاپ 6: 1387

 [4] Vergès-Belmin V. Illustrated glossary on stone deterioration patterns. Icomos; 2008.

این مطلب را اشتراک بگذارید

مداخل پیشنهادی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *