استاد محمدحسین خانی، سال ۱۳۳۲ در شهرستان نیشابور متولد شد. در نوجوانی به فراگیری هنر کاشیکاری و فنون معماری سنتی علاقهمند گردید و در سال ۱۳۴۶ در سن چهاردهسالگی بر روی ایوان شمالی آرامگاه حکیم عمر خیام نیشابور بههمراه استادش، نیست حاجعلی الهامینیا و برادرش بکار مشغول گشت.
وی از محضر این اساتید عالیرتبه بهره فراوان برد و پساز اتمام طرح مذکور در جستجوی شغل به مشهد نقلمکان کرد و در آستان قدس رضوی بکار مشغول شد. چندی بعد، همراه استادش برای مرمت و بازپیرایی بقعه شیخ روزبهان بقلی شیرازی به استان فارس و شهر شیراز سفر کرد. پساز آن، مرمت آرامگاه شیخ ابوالحسن خرقانی در شاهرود را آغاز نمود و از سال ۱۳۵۰ سوم مرمت بقعه خواجه ربیع همکاری خود با ادارهی حفاظت آثار باستانی وقت را شروع کرد. دوران خدمت سربازی نزدیک به ۲ سال، وی را از هنر کاشیکاری دور ساخت، پساز اتمام سربازی، استاد محمدحسین خانی وی کار خود بازگشت و در میراث فرهنگی سرگرم مرمت آثار و ابنیه تاریخی گردید. وی در خلال همکاری با میراث فرهنگی، کاشیکاری بسیاری از مساجد و تکیههای نوساز در مشهد را برعهده گرفت و در این رشته شهرتی بههم رساند. آوازه وی از مرزهای کشور فراتر رفت و در سال ۱۳۷۲ به دعوت مسئولان فرهنگی ترکمنستان به آنجا سفر کرد و مسجدی را احداث نمود. وی همچنین در سال ۱۳۸۶ به تاجیکستان فراخوانده شد و عملیات مرمت و استحکامبخشی گنبد آرامگاه پدر شعر فارسی، رودکی را به انجام رسانید. تخصص و تبحر ویژه استاد در هنر کاشیپزی و کاشیکاری وی را بر آن داشت تا به تأسیس کارگاهی جهت ساخت و تولید انواع کاشی هفترنگ اقدام نماید. او بههمراه فرزندان و ۴ شاگردش در این کارگاه به تولید مرغوبترین کاشیهای هفترنگ منطقه سرگرم بودهاست.
استاد خانی در سال ۱۳۵۰ شمسی ازدواج کرده و ۴ فرزند پسر و ۲ فرزند دختر دارد. فرزندان وی با شوقی که حرفهی پدر در جان آنان ایجاد کرده بود، قدم در راه استاد پدر نهادند و موجب رونق بخشیدن به کارگاه کاشیپزی وی شدند آنان در کنار تحصیلات عالیه در رشته مهندسی عمران و مرمت آثار تاریخی همچنان از میراث خویش محافظت و نگهداری میکند. محمدحسین خانی در مدت ۵۵ سال فعالیت در زمینه هنر کاشیپزی و کاشیکاری، شاگردان متعددی را تعلیم داد و تربیت کرد که از میان آنان میتوان از علی خانی و قربانعلی خانی نام برد. استاد خانی در زمینه ساخت کاشی در انواع ۷ رنگ و معرق، تجربیات بسیاری اندوخته است.
امروزه اثر دست استاد محمدحسین خانی، بر روی دهها بنا و ساختمان باشکوه خودنمایی میکند. از میان این ابنیه میتوانیم از بقعه امامزاده محمد محروق در نیشابور، آرامگاه شیخ روزبهان بقلی شیرازی و سید علاءالدین حسین در شیراز، آرامگاه شاهزاده حسین در کرمان، بقعه شیخ ابوالحسن خرقانی در شاهرود، ساختمانی تهران هتل و بانک تجارت، مدارس دودر، میرزا جعفر، پریزاد و گنبد سبز در مشهد و مزار شیخ احمد جام در تربت جامی یاد کنیم. [1]
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396
