استاد قدیر معمر، سال ۱۳۱۴ در روستای «کنار گوش» شهرستان مشهد، دیده به جهان گشود. وی در خانوادهای بهلحاظ اقتصادی متوسط به دنیا آمد. پدرش بکار به کشاورزی اشتغال داشت و غدیر کوچک در مکتبخانههای قدیمی سواد خواندن و نوشتن و تلاوت کلامالله مجید را از ملا باجی ها آموخت. پساز آنکه مکتب و علوم قرآنی را رها کرد تا همراه پدر بکار کشاورزی بپردازد. مدت زیادی نپایید که شغل کشاورزی را نیز در رها نمود و به حرفهی معماری بهطور عام و کاشیکاری و آجرکاری به شکل خاص روی آورد. زمان ایشان نیز نزد بنایان مختلف به شاگردی گذراند و از هر یک به قدر استطاعت چیزی در زمینه بنایی ساز ساختمان آموخت و در چنته ریخت. از سال ۱۳۴۵ وقتیکه ۳۰ یکساله بود، همکاریاش را با انجمن حفظ آثار ملی (اداره میراث فرهنگی) بهطور قراردادی آغاز نمود و ۳ سال بعد در سال ۱۳۴۸ رسماً جزو کارکنان این نهاد شد. استخدام به وی در اداره میراث فرهنگی و آشناییاش با یکی از معماران نادر روزگار، استاد حاج حسین تقوایی، درهای فروبستهای از تجارب در حوزه حوزه معماری سنتی و فنون و ریزه کاریهای هنر کاشیکاری را بر او گشود. استاد معمر از دانش فنی و مهارت ویژه استاد تقوایی، بهرهها برد و رفتهرفته خود در این حوزه به مقام و جایگاه استادی دست یافت. وی در کار کاشیکاری به روش معرق، هفترنگ و معقلی و همچنین ساخت نماهای آجری، صاحب مهارت و تخصص بود. استاد معمر، مدت قریب به ۳۰ سال از عمر خود را وقف مرمت و بازپیرایی ابنیه تاریخی و سازههای قدیمی استان خراسان نمود. برخی از این بناها به شرح زیر است:
– مرمت و بازپیرایی بنای مدرسه میرزا جعفر واقع در شهر مقدس مشهد.
– مرمت و بازپیرایی تزیینات وابسته به معماری در مدرسه تاریخی دودر و نواب واقع در شهر مشهد.
– مرمت و بازپیرایی تزیینات وابسته به معماری در مدرسه تاریخی بالاسر واقع در شهر مشهد
– مرمت و بازسازی تزیینات وابسته به معماری در بنای تاریخی گنبد سبز واقع در شهر مشهد.
– مرمت و احیای تزیینات وابسته به معماری در مجموعه آرامگاهی شیخ احمد جام واقع در شهر تربت جام.
– مرمت و احیای تزیینات وابسته به معماری در مدرسه غیاثیه خرگرد و سایر بناهای تاریخی شهرستان خواف.
– مرمت و احیای تزیینات وابسته به معماری در بنای تاریخی عمارت خورشید واقع در شهر کلات نادری.
– مرمت و بازسازی کاشیهای آسیبدیده در بنای تاریخی مسجد کبود گنبد واقع در شهر کلات نادری.
– مرمت و بازسازی تزیینات وابسته به معماری در بنای مسجد جامع گناباد واقع در شهر گناباد.
– مرمت و بازسازی تزیینات وابسته به معماری در بنای امامزاده محمد عابد واقع در شهر کاخک شهرستان گناباد.
– ساخت و تولید، انتقال و نصب کاشیهای معرق مربوط به سردر ساختمانهای بانک ملی ایران در کشورهای قطر، عمان، امارات متحده عربی با همکاری استاد خانی و استاد شاغلام قلی زاده و به سرپرستی پسرعمویش مهندس معنبر.
استاد قدیر معمر متأهل است و ثمره زندگی خانوادگیاش به دنیا آمدن ۱۱ فرزند است که از این میان ۸ فرزند دختر و ۳ فرزند پسر هستند. روحیه هنرمندانه استاد محمد در میان اعضای خانواده نفوذ و رسوخ کرده و بدون استثنا همه فرزندان وی در زمینه هنر قلمزنی روی سنگ صاحب اعتبار و جایگاه ویژهای شدند.
استاد قدیر معمر در سال ۱۳۷۵ پساز ۳۰ اندی سال خدمت و مرمت ابنیه تاریخی استان خراسان به افتخار بازنشستگی نایل آمد [1].
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396.
