عیسی بهادری

Isa Bahadori

نویسنده:

همان طور که در شرح حال برخی از هنرمندان و مرمتگران تزئینات بناهای تاریخی آمد، یکی از نهادهایی که در تربیت این مرمتگران و هنرمندان نقش اساسی داشت هنرستان هنرهای زیبای اصفهان است. مرحوم عیسی بهادری مؤسس و استاد این هنرستان نیز از چهره های درخشانی است که در آموزش این مرمتگران تاثیر بسیار داشته است. بسیاری از کارشناسان معتقدند، آموزش های مرحوم بهادری در حفظ و بقای تابلوهای نقاشی و کتیبه ها و خط نوشته های بناهای تاریخی اصفهان تأثیر مستقیم و غیرقابل انکاری داشته است. هنرستان هنرهای زیبای اصفهان در سال 1315 خورشیدی با هدف احیای هنر ایران زمین، در اصفهان افتتاح گردید. در آغاز، هنرستان با دو رشته ی درودگری و فلزکاری، زیر نظر یک نفر کارشناس آلمانی به نام ویلهلم بایر شروع به کار کرد و در اواخر همین سال، رشته ی نقاشی نیز به آن اضافه شده و مرحوم بهادری نیز آموزش آن را برعهده گرفت. در سال 1318 ساختمان فعلی هنرستان هنرهای زیبا در کنار رودخانه زاینده رود مورد بهره برداری قرار گرفت. این هنرستان با رشته های مینیاتور، طبیعت، نقاشی قالی، منبت سازی، خاتم سازی، قلمزنی و کاشی کاری رسما زیر نظر وزارت فرهنگ وقت، کار خود را شروع کرد. از این زمان مرحوم بهادری ریاست هنرستان را بر عهده گرفت و مرحوم ابوعطا که خود یکی از هنرمندان بنام اصفهان بود، علاوه بر تعلیم مینیاتور، به معاونت هنرستان برگزیده شد. و از آن زمان تا امروز این نهاد هنری توانسته است هنرمندان برجسته ای تربیت کند که بعضی از آنها علاوه بر آن که در رشته های مختلف مثل نقاشی و کاشی کاری و از استادان بنام کشور ما شدند، در مرمت تزئینات مربوط به بناها نیز خدمات بسیار داشته اند. استاد بهادری اولین مدیر هنری این مرکز بوده و توانست در این مدرسه زمینه های رشد و باروری استادان بزرگ و بلند آوازه ای همچون استاد فرشچیان و رستم شیرازی را فراهم آورد. خود وی نیز در مرمت کتیبه های برخی بناها دخالت مستقیم داشت. در حقیقت مرحوم بهادری با تأسیس هنرستان هنرهای زیبای اصفهان که به قول سید محمود افتخاری دومین کانون تعلیم هنر بعد از مدرسه صنایع مستظرفه تهران است، جوانان مستعد و علاقمند را نسبت به مواریث فرهنگی خود علاقمند و آگاه ساخت استاد عیسی بهادری، نابغه ی طراحی فرش و نگارگری ظریف ایرانی (مینیاتور) نقش کاشی و در سال

1284 خورشیدی، در یکی از روستاهای اراک به دنیا آمد. در کودکی بر اثر حادثه ای یک چشم او تا حدود زیادی آسیب دید و از حال طبیعی خود خارج شد. تحصیلات ابتدایی و مقدماتی را در زادگاهش گذرانید. از همان روزهای نخستین تحصیل که با خواندن و نوشتن خط فارسی شروع شد، ذوق بی حدی نسبت به ترسیم نقش های مختلف از خود نشان داد به طوری که پدرش موسی خان بهادری او را به قریه ی کمیجان فرستاد تا از تنها طراح فرش آن جا، تعلیم نقاشی بگیرد. بهادری توانست با کسب تجربه و مهارت قابل تحسین در این منطقه تدریجا به عنوان طراح فرش در بین مردم شناخته شود. وی، پس از تشکیل خانواده به تهران آمد و به مدرسه ی کمال الملک یا مدرسه ی صنایع مستظرفه راه یافته و از محضر هنرمندان صاحب نامی چون اسماعیل آشتیانی، علی محمد حیدریان و استاد حسین شیخ بهره ی فراوان برد، اما وسوسه ی نقوش پیچ در پیچ و رؤیایی فرش، همواره او را به سوی خود جلب می کرد. بنابراین رمز و راز هنر مینیاتور و نقشه ی قالی را در کنار استاد طاهرزاده بهزاد، فراگرفته و در عداد هنرمندان بسیار ماهر ومبتکری در آمد که تحسین همگان رابر می انگیختند.

بهادری در فاصله ی سال های 1309 تا 1314 خورشیدی در جمع استادان طراح کاخ مرمر شرکت داشت. وی در طراحی سقف گنبد کاخ مرمر با الهام از گنبد مسجد شیخ لطف الله اصفهان با قدرت و توان فوق العاده، دست به کار شده و با نقش آفرینی هر چه تمامتر طرح مذکور را با موفقیت به پایان رسانید. در همین زمان طرح های مختلف منبت و خاتم و طرح کاشی کاری های کاخ نیز با سر انگشتان توانای او انجام شد. طرح کاشی های کتیبه و دو طرف موزه هنرهای ملی ایران – حوضخانه کاخ نگارستان نیز در همین دوران به وسیله ی او به اتمام رسید. در سال 1315 به دنبال اختلاف سلیقه ای که با حسین طاهرزاده بهزاد پیدا کرد عازم اصفهان شد و هنرستان هنرهای زیبای اصفهان را تأسیس نمود. در اینجا استاد بهادری تدریس مینیاتور و نقشه ی قالی و طراحی هنرهای ملی را به عهده گرفت. در طراحی کاشی های هنرستان هنرهای زیبا – ساختمان جدیدی که احداث آن از سال 1315 شروع شد – توانست با طرح های قوی و ماندگار، نمایشی از قلم طراحی خود را به هنرمندان اصفهانی، که در آن زمان بیش از هر شهر دیگر به هنرنمایی مشغول بودند، ارائه نماید. آنچه هنرمندان ، کارشناسان و پژوهشگران بر آن اتفاق نظر کلی داشته و آن را یکی از مهمترین دلایل بارورشدن استعداد بهادری می دانند، علاقه ی او نسبت به آثار تاریخی اصفهان است. استاد بهادری چنان شیفته معماری و زیبایی های خیال انگیز بناها و آثار ارزشمند اصفهان بود که گه گاه از صبح تا غروب از مسجد شیخ لطف الله، مسجد شاه (امام)، عالی قاپو ، مدرسه ی چهارباغ و کپی بر داشته وطرح می زد. در واقع او با این نقش های زیبا و دل فریب، زندگی می کرد و چون عاشقی پاک باخته، مبهوت هنرنمایی طراحان و کاشی کاران عصر صفوی می شد. نقش آفرینی بهادری در هنرستان اصفهان برای رشته های مختلف جدا شگفت انگیز است. طرح های خاتم، منبت، معرق کاشی، پارچه های مخمل دوزی، طرح های مینا و تمامی طرح های مورد نیاز هنرستان و شاگردان را با دقت تهیه و در اختیار هنرمندان رشته های مختلف قرار می داد. کار نمایان و ماندگار استاد بهادری در زمینه ی مرمت کتیبه ی پایین گنبد مسجد امام (مسجد شاه) به راستی کاری بزرگ و دشوار بود و در واقع او کار خوشنویسی خطوط کتیبه دور گنبد را استادانه به پایان برد و کتیبه را مرمت کرد اکثر کارشناسان و پژوهشگران، مرحوم بهادری را فقط نقاش دانسته اند و کمتر به نقش او در مرمت تزئینات بناها اشاره کرده اند. مرحوم همایی در شرح حال او با عنوان بهادری نقاش اصفهانی می نویسد: عیسی بهادری از نقاشان و مینیاتورسازان زبر دست اصفهان در عصر حاضر است، وی پس از معرفی یکی از کارهای نقاشی مرحوم بهادری ادامه می دهد: اکنون که سال 1270 هجری قمری است بهادری از مشاهیر هنرمندان ایرانی است و شهرتش به خارج از ایران نیز رسیده و در اصفهان سمت ریاست هنرستان هنرهای زیبا یافته است. از بزرگترین خدمات او به عالم هنر کشورمان، تربیت محمود فرشچیان است که کارشناسان دنیا به او لقب نقاش ملکوتی، داده اند. آقای نعمت الله میرعظیمی در کتاب اصفهان زادگاه جمال و کمال، مینویسد: استاد فرشچیان در سال 1324 زیر نظر استاد بهادری طرح های بناهای تاریخی اصفهان را تهیه می کرد. آن قدر پیشرفت کرد که در سال 1328 استاد بهادری یکی از کارهای او را به پروفسور پوپ هدیه نمود. آقای سرمدی هم او را طراح نابغه نامیده که آثار و نقاشی های وی در موزه ها از جمله در موزة لوور فرانسه موجود است…

خوشبختانه مجموعه ی نفیسی از آثار طراحی عیسی بهادری در هنرستان هنرهای زیبای اصفهان موجود است. از آثار بسیار مشهور او طرح قالیچه های موسوم به(بشریت)(روباه و خروس)( شکار چرخ) و می باشد. استاد بهادری در سال 1320 خورشیدی در مسابقه ی طراحی بهترین نقشه ی قالی که بین استادان طراز اول کشور برگزار شد، مقام اول را به دست آورد.

مرحوم عیسی بهادری در سال 1358 خورشیدی برای دیدار پسر خود به فرانسه رفت، سال بعد یعنی 1980 میلادی بهترین نشان هنری دولت فرانسه را پاریس در جمع هنرمندان و دریافت نمود و اندکی بعد بر اثر بیماری بدرود حیات گفت. وی به سال 1360 خورشیدی در گورستان« پرلاشز »  معروف بزرگان هنر جهان به خاک سپرده شد. مرحوم بهادری یکی از هنرمندان و نقاشانی بود که برای مواریث فرهنگی کشورمان احترامی عمیق قائل بود و در معرفی آنها، مخصوصا تزئینات وابسته به بناها، به جهانیان نقشی عظیم داشت. همانگونه که نمی توان تأثیر او را در تربیت مرمتگران تزئینات، نادیده گرفت [1]

منابع: 

[1]. سجادی نائینی، سید مهدی. معماران و مرمتگران سننی اصفهان. سازمان فرهنگی هنری شهرداری اصفهان. 1387

این مطلب را اشتراک بگذارید

مداخل پیشنهادی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *