روغن بزرک

linseed Oil

نویسنده: لیلیان ماسشلین کلاینر

  1.  از تخم گیاه لینوم اوزیتاتیسیموم استخراج می‌شود.

 ترکیب

 ترکیب آن تابع عوامل مختلفی مانند کیفیت دانه‌ها، اقلیم، خاک و همچنین روش‌های استخراج و تصفیه است. در طی عصاره گیری استفاده از حرارت زیاد جایز نیست، زیرا باعث تغییر رنگ محصول می‌شود و ترکیب تری گلیسیرید را تغییر می‌دهد. فسفولیپیدها، لیزاب ها ( موسیلاژها) و سایر ناخالصی‌های موجود در عصاره دانه‌ها را بایستی خارج نمود؛ وجود اندکی آب باعث لخته شدن لیزاب ها می‌شود. ماده رنگی روغن را با عبور دادن آن از روی گل رس جدا می‌کنند.

 خواص

 فیلم روغنی دارای خواص ویژه‌ای است که در زیر توضیح داده می‌شود؛ معمولاً فیلم خشک-لمس روغن بزرک، لینوکسین نامیده می‌شود. شبکه‌ متخلخل گلیسیریدهایی که به‌صورت موضعی اکسیده و پلیمریزه شده‌اند درون حفره‌های خود مقداری از مولکول‌های تغییر نیافته‌ی گلیسیرید را نگه می‌دارند. همواره با تشکیل شبکه‌های سه‌ بعدی، پدیده انقباض می‌تواند منجر به حرکت مواد مایع به سطح فیلم و لایه‌های زیرین گردد. این اتفاق که به آب انداختن موسوم است علت ظاهر شدن فیلمی چسبناک بر روی سطح خشک نقاشی رنگ روغن است. هنگامی‌که فیلم لینوکسین شروع به خشک شدن می‌کند فیلم روغن هنوز نرم و دارای مقاومت مکانیکی و شیمیایی پایین است. ساختار لایه مذکور خیلی متخلخل است و یک مایع (مانند روغن‌های مایع و راکد لایه زیرین ) به‌راحتی می‌تواند در آن منتشر شود. لذا در این مرحله حساس امکان بروز پدیده فروکشی زیاد است. استحکام مکانیکی در این مرحله ناچیز است زیرا این ساختار با داشتن وزن مولکولی بالا، فقط پیوندهای ضعیف ثانوی (مانند پیوندهای هیدروژنی) دارد و نه پیوندهای کووالانسی. با گذشت زمان و انجام واکنش‌های اکسایش و بسپارش، فیلم مستحکم‌تر می‌شود و ترکیبات اسیدی (مانند اسید پروپیونیک، اسید آزلائیک و غیره) شکل می‌گیرند؛ ضریب شکست نور افزایش می‌یابد و برابر ضریب شکست برخی از رنگدانه‌ها می‌شود و به تبع آن شفافیت افزایش می‌یابد. راه‌های متعددی برای افزایش سرعت خشک شدن روغن وجود دارد. از این‌ قرار با حرارت دادن تا دمای ۱۶۰-۱۵۰ درجه سانتی‌گراد با مقدار کمی از نمک های سرب و کبالت یا منگنز، روغن جوشیده (روغن الیف) به دست می‌آید. با این کار اکسایش و بسپارش شروع می‌شود. روغن حاصل غلیظ‌تر است و سریع‌تر خشک می‌شود. با دمیدن هوا در روغن داغ نیز نتیجه مشابهی حاصل می‌گردد و روغن دمیده به دست می‌آید. هر دو روش مذکور موجب تشکیل کتون های سیر نشده‌ای می‌شود که عامل زرد شدن روغن هستند.

 درصورتی‌که شرایط برای بسپارش فراهم‌تر باشد تا اکسایش، محصولات کم‌رنگ‌تری بدست می‌آید. روغن بزرک غلیظ به این روش تولید می‌شود. حرارت بین ۲۸۰ تا ۳۱۰ درجه سانتی‌گراد در خلأ داده می‌شود. بسپارش، قدرت خشکانه روغن و درخشندگی و خاصیت ضد آبی فیلم محصول را که کم‌رنگ‌تر است، افزایش می‌دهد. درعوض، تأثیر نور بر روغن بزرک خیلی پیچیده است. درواقع با این‌که معمولاً نور عامل زرد شدن است، اغلب دیده می‌شود که نقاشی رنگ‌وروغن نگه‌داری شده در تاریکی بیشتر تیره شده‌است. چنین نقاشی هایی پس‌از قرارگیری مجدد در معرض نور، رنگ مایه اصلی خود را بازمی‌یابد. شاید بتوان این رفتار متناقض را بدین صورت توجیه کرد که در تاریکی کتونهای سیر نشده مزدوج غالباً رنگین، که در برابر نور ناپایدار هستند، به وجود می‌آید. اخیراً تأثیر رنگدانه‌ها بر کهنه شدن روغن بزرک بررسی شده‌است. محققان نشان داده‌اند که در موارد خاص شنگرف می‌تواند در معرض نور فرابنفش موجب فروپاشی روغن شود درحالی‌که زنگار بر روغن تأثیر مقاوم کننده دارد [1].

منابع: [1] ماسشلین کلاینر. لیلیان. خواص مواد برای هنرمندان چسب­ها و جلاهای طبیعی. مترجم: حمید فرهمند بروجنی. انتشارات گلدسته. 1378.

 

این مطلب را اشتراک بگذارید

مداخل پیشنهادی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *