استاد جهانگیرخان ظریف مرادیانی در شهریور ماه سال ۱۳۱۳ در شهرستان فریمان دیده به جهان گشود. وی بهسبب نامساعد بودن اوضاع اقتصادی خانواده، موفق به اتمام تحصیلات دوره ابتدایی نشد و در پی یافتن کار درس و مدرسه را رها کرد. اگرچه بعدها، در سال ۱۳۵۸ موفق به گذراندن مرحله اول تعلیمات عمومی و در سال ۱۳۶۳ توفیق گذراندن دوره تکمیلی نهضت سوادآموزی را به دست آورد. او از کودکی به حرفه بنایی و معماری سنتی علاقهمند شد و با هوشیاری در پی بدست آوردن آنچه میخواست بود. وی سالها در کنار معماران و بنایان مختلف شاگردی کرد و به کسب مهارت و تجربه عملی پرداخت و در زمینه معماری عمومی اعم از آجرچینی و دیوار جینی، گچکاری، طاقزنی، گنبد چینی، بندکشی، سنگفرش و آجرفرش کردن، بام سازی و سفتکاری صاحب مهارت و تخصصی در حد سر استادی گردید. استاد جهانگیرخان ظریف یکی از نخستین اساتیدی بود که به سال ۱۳۴۶ در سن ۳3 سالگی به استخدام انجمن حفظ آثار ملی و سپس دفتر فنی خراسان و سازمان میراث فرهنگی درآمد. به گواهی شمار بسیاری از استادان شاغل در میراث فرهنگی، استاد ظریف آموزگار آنان در آموختن فنون و شیوههای تجربی معماری سنتی بوده است. از اینرو میتوان او را یکی از «استاد الاساتید» معماری سنتی در استان خراسان پنداشت. استاد ظریف از همان اوان فعالیت در مجموعه میراث فرهنگی خراسان در جایگاه «استادکار ممتاز بنایی» قرار داشت. وی با سابقهی چهل و اندی سال در امر مرمت و بازسازی بناهای تاریخی نهتنها اهتمام خود را معطوف به بازپیرایی و مرمت ابنیه خسارت دیده تاریخی نمود که وظیفه نظارت و سرکشی به کارگاههای مرمتی در سراسر استان خراسان را نیز برعهده داشت.
از شمار خدمات استاد ظریف در مرمت ابنیه تاریخی میتوان به برخی از فعالیتهای او اشاره کرد:
– انجام مرمت و بازسازی قسمتهای آسیبدیده در بنای تاریخی قدمگاه رضوی واقع در شهرستان نیشابور در سال ۱۳۵۹. استاد ظریف، همچنین سالهایی سرپرستی کارگاه مرمتی قدمگاه رضوی را برعهده داشت.
– سرپرستی کارگاه مرمتی مزار شیخ احمد جام واقع در شهر تربت جام و انجام تعمیرات بنایی و بازپیرایی بخشهای مختلفی از این مجموعهی تاریخی در سال 1365.
– سرپرستی کارگاهی مرمتی در شهرستان تایباد و تعمیر، بازسازی و مرمت قسمتهای آسیبدیده در بنای تاریخی آرامگاه مولانا زینالدین ابوبکر تایبادی واقع در شهر تایباد در سال 1372.
– مرمت، تعمیر و بازپیرایی بنای تاریخی مسجد ملک زوزن واقع در روستای تاریخی زوزن شهرستان خواف در سال 1372.
– مرمت و تعمیر و بازپیرایی بنای تاریخی مدرسه غیاثیه خرگرد در واقع در روستای خرگرد شهرستان خواف در سال 1372.
– مرمت، تعمیر و بازپیرایی بخشهای آسیبدیده در بنای تاریخی مقبرهی خواجه نظامالدین عشق واقع در شهرستان فریمان که در سال ۱۳۷۳ انجام شده است.
بیشاز ۳۰ سال فعالیت مداوم بدنی در زمینه ساخت و تعمیر بناهای تاریخی و فشار وارد بر جسم و اندام استاد ظریف در این سالیان دراز، موجبات بیماری قلبی وی را فراهم آورده و او را برای مدتی خانه نشین ساخت. استاد ظریف در سال ۱۳۷۳ جهت مداوای قلب خویش به خارج از کشور سفر کرد و پساز بازگشت به ناگزیر در شهریورماه ۱۳۷۴ با ۲۸ سال خدمت صادقانه، پیشاز موعد، به افتخار بازنشستگی نائل آمد. استاد جهانگیرخان ظریف مرادیان در سال ۱۳۴۲ ازدواج کرده و از این پیوند زناشویی صاحب ۳ فرزند پسر و ۳ فرزند دختر بود. سرانجام، قلب بیمارش تاب تپیدن نیاورد و در سال ۱۳۸۲ در سن ۶۹ سالگی از تپش باز ایستاد و این استاد بزرگ معماری، دیده بر جهان فرو بست و در جوار رحمت حق به دیدار معبود شتافت [1].
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396.