یکی از هنرهایی که در تزئینات بناها کاربرد بسیار دارد، آیینه کاری است. قرن هاست که هنرمندان و صنعتگران ایرانی با طرح های بدیع و چشم نواز، قطعات آینه را با استادی تمام در بناها، در کنار هم قرار می دهند و شاهکارهایی به وجود می آورند که دوستداران هنرهای دستی را مجذوب کرده است.

با توجه به نوشته های سیاحان و تصاویری که از بناهای تاریخی ترسیم شده، اکثر کاخ ها و عمارات مجلل، با آیینه زینت می شده اند. صائب تبریزی شاعر معروف دوران صفوی هنگام توصیف عمارت چهلستون با بیت:

عکس آئینه اش زجلوه گری *** می کند دیو را به شکل پری

از آیینه هایی که در دیوارها و ستون ها تعبیه شده اند، با بیان شیوای خود سخن می گوید. آیینه در برخی مواقع چنان اهمیت می یافت که در بسیاری از کاخ ها و خانه ها، محلی به نام تالار آیینه، اختصاص یافت.

يکي از مرمتگراني که در حفظ اين رشته از تزئينات وابسته به معماري نقش اساسي داشته، اکبر جندقيان است. او در سال 1336 خورشيدي در محله ي پاقلعه يا قلعه طبرک، پا به عرصه ي حيات نهاد. دوران کودکي را در دبستاني در محله ي خود سپري کرد و تحصيلات دبيرستاني را در دبيرستان ادب به پايان آورده و موفق به اخذ ديپلم طبيعي گرديد. فوت پدر و مشکلات مالي خانواده، وي را از ادامه ي تحصيل محروم نمود. به ناگزير راهي بازار کار شده و چند شغل را تجربه کرد. چندي در يک سنگبري و مدتي در فروشگاهي کار کرد. آقاي جندقيان در سال 1355 به مرکزي که هنرهاي سنتي را آموزش مي دادند وارد شد. اين مرکز در اداره ي کل کار و امور اجتماعي داير بود و به تکامل صنعتی معروف بود – مرکز آموزش فني و حرفه اي امروز – استاداني که در اين مرکز تدريس مي کردند بيشتر سعي داشتند هنرهاي سنتي را که در خطر زوال بودند به جوانان آموزش دهند.

اکبر جندقيان در رشته ي آيينه کاري و گچ بري ثبت نام کرد و پس از يک سال با درجه ي عالي، همراه 9 نفر ديگر از اين مرکز فارغ التحصيل شد و به استخدام سازمان ملي حفاظت از آثار باستاني در آمد. وي در اين مدت از وجود استاداني همچون استاد طلايي، منش گر و حسن رياحي، استفاده ي فراوان برد. اکبر جندقيان زير نظر آقاي مهندس شيرازي به کار مشغول شد. اولين کاري که دفتر فني به عهده آقاي جندقيان گذاشته شد، مرمت سقف ايوان چهلستون (تالار آيينه) بود. در آن زمان عمارت چهلستون با نظارت مهندسين ايتاليايي مؤسسه ي ايزمئو مرمت مي شد. جندقيان اولين کار را زير نظر مستقيم آقايان بوييني و پاوونه انجام داد. اين دو کارشناس زير نظر اوژن گالديري، کار مي کردند.

بعد از اتمام کار چهلستون آقاي جندقيان به عمارت رکيب خانه رفت. در اين عمارت، آقاي جندقيان ابتدا پلان کاملي از سقف تالار آيينه برداشت و سپس مرمت هاي اساسي را انجام داد. کاري که وي در رکيب خانه کرد. آينه کاري بر روي مقرنس گچي و قطاربندي و شمسه هاي چند ضلعي بود که در اواخر سال 56 و اوايل سال 57 صورت گرفت. در آن زمان هنوز مهندسين ايتاليايي در ايران بودند و به فعاليت هاي مرمتي آقاي جندقيان نظارت کامل داشتند.

در اواسط سال 57 خانه ي تاريخي قزويني ها تحت تملک وزارت فرهنگ و هنر وقت در آمد و مرمت هاي کلي و اساسي آن شروع شد. آقاي جندقيان از آيينه هاي اتاق شاه نشين اين خانه شروع کرده و آنها را مرمت کرد پس از پايان مرمت خانه ي قزويني ها، آقاي جندقيان به عمارت عالي قاپو رفت. در مرمت آیینه کاری ها و گچبری های طبقات مختلف این کاخ، استادانی همچون مرحوم شکوهی پور، استاد حسن ریاحی، حسن رضوی و تنی چند از استادکاران دیگر نیز شرکت داشتند. کار در کاخ عالی قاپو تا اواخر سال 1358 به طول انجامید. از اوایل سال 1359 چند خانه ی قدیمی توسط اکبر جندقیان مورد مرمت قرار گرفتند. برخی از این خانه ها عبارتند از: خانه ی اعلم، خانه ی امین التجار (خانه امین) خانه ی حقیقی، خانه های مارتاپیترز و خانه داوید در جلفا. آقای جندقیان در سالهای 73 و 74 مجددا در طبقه ی فوقانی تالار آیینه عمارت رکیب خانه به مرمت آیینه کاری ها پرداخت و همراه با سایر استادکاران و کارشناسان، این ساختمان را برای کاربری جدید به عنوان موزه هنرهای تزیینی مهیا ساخت. مرمت و بازسازی آیینه کاری های داخلی نورگیر کاخ هشت بهشت که در ارتفاع حدود 20 متری صورت می گرفت، یکی از کارهای بسیار مهم و نمایان وی می باشد. سال 1381 طی مراسمی که در مهمانسرای عباسی به همت وزارت مسکن و شهرسازی، دانشگاه هنر و اداره کل ارشاد اسلامی برگزار شد، از آقای جندقیان و بسیاری از هنرمندان سنتی ساز دیگر با اعطای جایزه و لوح سپاس، قدردانی گردید. آقای جندقیان در خارج از اصفهان نیز کار کرده است. از آن جمله در امامزاده حلیمه و حکیمه خاتون چهارمحال و بختیاری نیز به مرمت و بازسازی آیینه کاری ها پرداخته است.

آقای اکبر جندقیان خانه و عمارات بسیاری را در اصفهان آیینه کاری کرده که بیش از سی مورد خانه های شخصی را به خاطر می آورد. این خانه ها در حال حاضر مورد استفاده قرار می گیرند و این هنر اصیل ایرانی را در برابر دیدگان مشتاقان قرار می دهند. آقای جندقیان با قریب سی سال کار در این رشته، به استادی کامل رسیده و تمامی مراحل کار از طرح ، نقشه و کپی کردن روی آیینه، تا برش آینه های تخت و آینه های کپ را خود شخصا انجام می دهد. اکبر جندقیان هیچ شاگردی را تعلیم نداده است. وی علت را عدم استقبال از این هنر می داند. خوشبختانه با مرمت خانه های قدیمی که چندی است شروع شده، این امید وجود دارد که بار دیگر جوانان علاقه مند، روی به هنر آیینه کاری آورده و از زوال این رشته از تزئینات بناها، جلوگیری کنند. خوشبختانه یکی از چهار فرزند اکبر جندقيان توسط وي با اين هنر آشنا شده و با او همکاري دارد. آقاي جندقيان با عنوان استاد کار ممتاز آيينه کاري، آخرين سال هاي خدمت خود را در سازمان ميراث فرهنگي اصفهان طي کرده و همچنان به مرمت بناهايي که به او محول مي شود مشغول مي باشد [1].