استاد محمداسماعیل مهربان، اردیبهشت‌ماه سال ۱۳۳۰ در شهر نیشابور متولد شد. در سال ۱۳۴۳ وقتی‌که ۱۳ سال بیشتر نداشت به‌عنوان کارگر در شرکت «کاژت» بکار مشغول شد و در بازسازی آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی حضور یافت. استاد غلامرضا وحیدی نخستین معلم محمداسماعیل نوجوان بود و همراه وی برروی ضلع شرقی و جنوبی آرامگاه فردوسی کار می‌کرد. پس‌از پایان بازسازی آرامگاه فردوسی، وی همراه استاد علی‌اکبر حسن زاده و استاد رضا شوکتی برای مرمت مسجد جامع گناباد با آن شهر می‌رود. محمداسماعیل مهربان در آن روزگار به مرمت شماری دیگر از آثار تاریخی شهر سبزوار همچون آرامگاه ملاحسین کاشفی، آرامگاه بیهقی، ابن‌یمین و آرامگاه ملاهادی سبزواری (اسرار) می‌پردازد. وی در سال ۱۳۴۷ ازدواج می‌کند و از این پیوند صاحب ۳ فرزند پسر و ۴ فرزند دختر می‌گردد. استاد مهربان در خلال ۴۰ سال فعالیت هنری در رشته معماری، بیش‌ از ۳۸ بنای تاریخی را مرمت و بازپیرایی نموده‌ است. وی در استحکام‌بخشی بناهای تاریخی و اموری مانند آجرچینی، سفت چینی، خشت چینی و محوطه سازی ماهر بود و اصطلاحاً به او «استاد سفت‌کاری» می‌گفتند.

 او در این مدت شاگردان بسیاری را پرورش و تعلیم داد که محمد پورعلی، حسن نادمی، رضا اسماعیلی نسب، ابراهیم خوشحال و اکبر احمدی از آن جمله‌اند.

 سال‌شمار زندگی هنری استاد مهربان به شرح زیر است:

 – بازسازی آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی از سال ۱۳۴۳ به مدت ۴ سال در شهر تاریخی توس.

 – ساخت آب‌نماهای گرانیتی و گلدان‌های ۳ طبقه و نصب تندیس‌های سنگی طبقه پایین آرامگاه فردوسی از سال ۱۳۴۷ به مدت ۳ سال.

-ساخت تخریب ساختمان قدیمی و ساخت بنای فعلی آرامگاه کاشفی در شهر سبزوار به مدت ۲ سال.

 – ساخت بنای فعلی آرامگاه ابن یمین فریومدی طغرایی در روستای فریومد شهرستان شاه‌رود به مدت ۲ سال.

 – تخریب آرامگاه قدیمی و ساخت بنای جدید آرامگاه بیهقی در شهر ششتمد شهرستان سبزوار به مدت یک‌سال.

– نماسازی ساختمان آرامگاه ملا هادی سبزواری با آجر و کاشی به مدت یک‌سال.

– بازسازی ۱ باب ساختمان فروکش کرده در آرامگاه ابوالحسن خرقانی در روستای قلعه نو خرقان شهرستان شاه‌رود به مدت ۶ ماه در سال 1358.

 – جدول‌کشی و محوطه‌سازی پردیس آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی در سال 1357.

 – دیوارکشی محدوده و ساختمان اداری درگاه مرمتی ۹ خندان شهرستان درگز در سال ۱۳۵۸ به مدت یک‌سال.

 – مرمت و بازپیرایی آرامگاه فردوسی جهت برگزاری هزاره فردوسی در سال 1369.

 – زه‌کشی اطراف آرامگاه شیخ فریدالدین عطار نیشابوری در سال ۱۳۶۹ تا ۷۰ به مدت یک‌سال.

 – بازپیرایی محوطه، اتاق‌ها و کاه‌گل بام رباط شرف در سال ۱۳۷۰ به مدت ۳ ماه در شهرستان سرخس.

 – مرمت برج علی‌آباد کاشمر از بعد ساق تا ارتفاع ۲۴ متری در سال ۱۳۷۰ به مدت یک‌سال در شهرستان بردسکن.

 – مرمت و بازپیرایی دیوارها و محوطه رباط فخر داود در سال ۱۳۷۱ به مدت ۱۶ ماه در شهرستان نیشابور.

 – مرمت، محوطه‌سازی و کاشی‌کاری گنبد مسجد جامع کلات و محوطه‌سازی و مرمت عمارت خورشید به مدت ۳ سال از سال 1372.

 – مرمت مستمر به اجرای عملیات عمرانی به مدت ۱۵ سال در شهر تاریخی توس برروی ابنیه واقع در مجموعه آرامگاه حکیم ابوالقاسم فردوسی و بنای تاریخی هارونیه از سال ۱۳۷۵ – مرمت و بازپیرایی بنای میل اخنگان واقع در روستای اخنگان شهرستان مشهد به مدت ۱۵ سال.

 – مرمت و بازپیرایی برج رادکان واقع در روستای رادکان شهرستان چناران به مدت یک‌سال طی سال‌های ۸۰ تا 90.

 – مرمت و بازسازی ۲ باب منزل قدیمی واقع در روستای ییلاقی و گردشگری کنگ در شهرستان بینالود (طرقبه و شاندیز) وی به مدت یک‌سال طی سال‌های ۸۰ تا ۹۰.

 استاد محبت اسماعیل مهربان یکی از باسابقه‌ترین معماران سنتی در روزگار خود بود و شرح تأثیر فنی کارش تا مدت‌ها بر هنر معماری سنتی و حرفه مرمت آثار و ابنیه تاریخی در استان خراسان باقی خواهد ماند [1].