سیف الله راه پیما یکی از مرمتگرانی است که در طول بیش از 35 سال کار در بناهای تاریخی اصفهان، توانسته است بسیاری از بناهای باشکوه این شهر را مرمت کند.

این استادکار با تجربه به سبب علاقه به زادگاهش، در سایه ی استعداد، پشتکار و بهره گیری از آموزش در محضر مرمتگران و متخصصان ایرانی و خارجی، توانسته است تکنیک های مختلف مرمت و بازسازی تزیینات وابسته به معماری سنتی ایران را فرا گرفته و به نحو مطلوب از دانسته هایش استفاده نماید.

سیف الله راه پیما در سال 1325 خورشیدی در اصفهان متولد شد. پس از پایان تحصیلات دوره ی اول دبیرستان به هنرستان هنرهای زیبای اصفهان رفت. ریاست هنرستان را در آن هنگام مرحوم عیسی بهادری به عهده داشت. مرحوم بهادری با تعلیم شاگردانی همچون مرحوم یسایی شاجانیان، مرحوم ابوعطا، پورصفا و برخی دیگر، که همگی اکنون از استادان و هنرمندان نامدار هستند، هنرستان هنرهای زیبا را به عنوان مرکزی برای تربیت هنرمندان جوان و بااستعداد، مورد توجه علاقمندان قرار داده بود. سیف الله راه پیما هنگامی وارد هنرستان شد، که ساخت مهمانسرای عباسی شروع شده بود. مسئولان آن زمان، مهندس ماکسیم سیروی فرانسوی را مامور کرده بودند تا کاروانسرای معروف مادر شاه واقع در پشت مدرسه ی چهارباغ را با حفظ ویژگی ها و جنبه های هنری و معماری، تبدیل به یک اقامتگاه مجلل نماید. ماکسیم سیرو در آن روزها استاد دانشگاه تهران بود و کتب جامعی راجع به کاروانسراهای ایرانی تألیف کرده بود مرحوم بهادری در سال 1344 خورشیدی، سیف الله راه پیما را به مهمانسرای عباسی فرستاد تا از نزدیک با فعالیت استادکارانی که در آنجا مشغول به کار بودند، آشنا شود. وی در ساخت آثار مشبک چوبی شرکت کرده و بسیاری از رموز کار را فرا گرفت.

وی در سال 1347 خورشیدی در رشته ی خاتم سازی از هنرستان هنرهای زیبای اصفهان فارغ التحصیل شد و به خدمت سربازی رفت. در سال 1349 خورشیدی پس از پایان خدمت نظام وظیفه، به استخدام وزارت فرهنگ و هنر سابق در آمد و در دفتر فنی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی که زیر نظر دکتر آیت الله زاده شیرازی اداره می شد، به کار پرداخت.

در ابتدا به شاگردی مرحوم یسایی شاجانیان درآمد. مرحوم شاجانیان از نقاشان مشهور و مرمتگران برجسته بود که در آن هنگام در تالار اشرف اصفهان به امر مرمت اشتغال داشت.

سیف الله راه پیما از همان آغاز توانست به رموز تعمیرات نقاشی آشنا شده و با استفاده از تجربیات استادان فن هر آن بر دانسته هایش بیفزاید. پس از پایان کار در تالار اشرف در مرمت و بازسازی مقرنس دیوارهای مجاور تالار شرکت کرد. در آن سال ها، مؤسسه ی ایتالیایی ایزمئو در اصفهان مرمت تزئینات بناها را انجام می داد. بسیاری از استادکاران و مرمتگران نقاشی و سایر تزیینات بناها از کارشناسان این مؤسسه، نهایت استفاده را بردند و برخی از آن ها نیز برای فراگیری بیشتر به ایتالیا اعزام شدند.

در نخستین ماه های سال 1350 خورشیدی، دفتر فنی سازمان کلاسی برای آموزش زبان ایتالیایی تشکیل داد و آقای راه پیما را به اتفاق حدود 10 نفر از فارغ التحصیلان هنرستان هنرهای زیبا برای شرکت در این کلاس انتخاب کرد. علت برگزاری این کلاس آن بود که این عده برای کار در کنار کارشناسان ایتالیایی انتخاب شده بودند. آقای راه پیما که تا حدود زیادی به کار ها و رموز مرمت آشنا شده بود در کنار پروفسور چرمینو، پروفسور بویینی و پروفسور او راتسی، مرمت نقاشی های بناهای تاریخی را انجام می داد.

این همکاری تا سال 1352 خورشیدی ادامه داشت و در کلیه ی عملیات مرمتی که زیر نظر کارشناسان ایزمئوی انجام می شد. آقای راه پیما نیز حضور داشت. او همه ی نکات علمی و مرمت فنی نقاشی را به خوبی فرا گرفت. در سال 1353 مؤسسه ی ایزمئو توانایی های آقای راه پیما را مورد تأیید قرار داده و با اعطای گواهینامه ای او را به عنوان متخصص تعمیرات نقاشی به رسمیت شناخت. این گواهینامه را پروفسور زندر تایید و به وی اعطا نمود.

پس از دریافت این گواهینامه، راه پیما، تصمیم گرفت زبان ایتالیایی را کامل کند. بنابراین در کلاس های فشرده زبان ایتالیایی شرکت نموده و این زبان را به خوبی فرا گرفت.

ازجمله کارهایی که آقای راهپیما توانسته بود به خوبی فراگیرد، برداشتن نقاشی ها از روی دیوار بناها بود. او توانست یکی از نقاشی های موجود در عمارت صفوی عالی قاپو، به نام تابلوی «تصویر آنتونی شرلی» را با تکنیک های خاصی که فرا گرفته بود، از روی دیوار پیاده کند.

در سالهای 54 و 55 باستان شناسان و معماران ایزمئو در مسجد جامع عتیق اصفهان حفاری می کردند. پروفسور اومبرتو شراتو در رأس گروه بود، پروفسور اوژن گالدیری نیز به اتفاق پروفسور پائونه و او راتسی کارهای مرمتی – حفاری را انجام می دادند.

سیف الله راه پیما در سال 1354 به مسجد جامع رفت و در عملیات حفاری شرکت کرد وی علاوه بر آن که روش علمی حفاری را به خوبی فرا گرفت دو کار نمایان نیز انجام داد که از تجارب خوب وی به شمار می روند.

پس از آن که در زیر گنبد نظام الملک پایه ستون های ساسانی و در صفه ی شاگرد پایه ستون های زمان امویان کشف گردید، وی موفق به حضور فعال در امر سفت کاری و مهار نمودن آن ها به صورت فنی و تکنیکی گردید. در گزارش های پرفسور امبرتوشراتو به این نکته و همچنین به نام آقای راه پیما، اشاره شده است. آقای راه پیما در این عملیات مترجم گروه نیز بود و توانست در تسریع کارها مؤثر واقع شود.

در مرداد ماه 1355 اداره ی کل فرهنگ و هنر استان اصفهان، آقای راه پیما را طي حکمي به عنوان «متخصص تعمیرات نقاشی» منسوب نمود.

از کارهاي ديگر او تثبيت و مرمت نقاشي هايي است که از سردر قيصريه برداشته شد و براي مرمت به کاخ عالي قاپو منتقل گرديد. راه پيما اين نقاشي ها را با روش علمي مرمت کرد و مجددا در جاي خود نصب نمود. مرمت اين تزيينات که شامل کشته بري هاي بسيار جالب بود با نظارت عاليه ي مهندس شيرازي انجام شد.

در سال 1356 مرمت طبقه ي دوم مسجد علي قلي آقا به وي محول شد نامبرده کليه ي تزيينات وابسته به معماري اين طبقه را مرمت کرد. در همان زمان پنجره ها و درب هاي مشبک نيز به سبک صفوي توسط مرحوم استاد امر الله استادان فر مرمت و بازسازي شدند. اين کار مورد بازديد استاندار و مدير کل وقت فرهنگ و هنر قرار گرفته و از او تشويق به عمل آمد.

– در سال 1350 که خانه ي قديمي پيرنيا (قاضي نور) در نايين تحت تملک وزارت فرهنگ و هنر در آمد، آقاي مهندس شيرازي، مرمت و پاکسازي نقاشي هاي صفوي اين خانه ي قديمي را بر عهده ي نامبرده گذاشت.

– در سال 1360 طي ابلاغي مرمت مدرسه ي کاسه گران به عهده ي آقاي راه پيما محول شد. وي پس از سفت کاري بنا، سردر ورودي مدرسه را که مقرنس کاري بود مورد بازسازي قرار داده و نقاشي هاي آن را مرمت و پاکسازي نمود. در همين زمان تعويض گلدسته ي صفوي اين مدرسه که با گذشت ده ها سال فرسوده شده بود، توسط مرحوم استاد رضا منشئي انجام مي شد. آقاي راهپيما مقدمات تعويض اين گلدسته ها و نصب گلدسته هاي تازه را فراهم کرد. در همين زمان نقاشي هاي قاجاري خانه ي قديمي نظارتي، واقع در محله نوي خواجو توسط او از روي ديوار برداشته شد و براي مرمت و تکميل به عالي قابو منتقل گرديد. کليه ي عمليات مرمتي و تکميلي برروي اين نقاشي ها را آقاي راه پيما شخصا انجام داد.

همزمان با اين مرمت ها، آقاي راهپيما، کار راهنمايي مهمانان خارجي ايتاليايي زبان و دانشجويان را نيز انجام مي داد. گردشگردان خارجي و ايراني نيز در عمارت عالي قاپو و ساير بناهاي واقع در ميدان نقش جهان، از توضيحات او استفاده مي کردند. علاوه بر آن، نقاشي هاي چند اتاق در طبقات مختلف کاخ عالي قاپو را با هشتي ورودي کاخ، مورد مرمت و بازسازي قرار داد.

سال ها بعد، آقاي راهپيما در آزمون ورودي دوره هاي راهنمايان گردشگري شرکت کرد و پس از طي آن دوره ها، موفق به دريافت کارت راهنما از سازمان و جهانگردی گردید و به عنوان راهنمای تور، به همکاری با سازمان جهانگردی پرداخت.

در اسفند ماه 1379 سیف الله راه پیما پس از 33 سال خدمت در سازمان میراث فرهنگی بازنشسته گردید، ولی پس از بازنشستگی همکاری با سازمان مسکن سازان را در امر مرمت نقاشی بناهای تاریخی آغاز کرد. شرکت مسکن سازان که آن سال ها تحت ریاست مهندس حسن روانفر مدیر سابق میراث فرهنگی در اوایل دهه ی هفتاد اداره می شد، با توجه به شناختی که نسبت به هنرمندان سنتی داشت، موفق شد تا بسیاری از خانه های قدیمی اصفهان را تا مرحله ی بهره برداری مرمت کند. این کار اساسی که هم اینک نیز ادامه دارد و به وسیله ی سازمان نوسازی و بهسازی شهر اصفهان دنبال می شود، باعث گردیده تا بسیاری از هنرمندان و استادکاران برجسته ی اصفهان، پس از بازنشستگی جذب سازمان شوند. بدین ترتیب علاوه بر حفظ شاهکارهای موجود معماری اصفهان، زندگی این قشر متخصص و زحمتکش نیز بهبود به سزایی یافته است. در حال حاضر سیف الله راه پیما به عنوان متخصص مرمت نقاشی در مرمت نقاشی خانه های قدیمی مانند خانه ی قدیمی ملاباشی مشغول به کار است.

آقای راه پیما می تواند شاگردان بسیاری تربیت کند تا در آینده نیز شاهد فعالیت استادکارانی چون او باشیم [1].