سید حسن رضوی که در حال حاضر به عنوان یکی از نقاشان آبرنگ و رنگ روغن کار در اصفهان شهرت دارد، از جمله مرمتگرانی است که در طول سال ها کار در بناهای تاریخی اصفهان و سایر شهرهای ایران بسیاری از تزئینات وابسته به معماری اسلامی را مرمت کرده است. این مرمتگر خلاق و مبتکر را می توان در زمره ی کسانی دانست که علاوه بر تحصیلات آکادمیک در رشته ی نقاشی، با استفاده از تجارب استاد کاران برجسته، توانسته است مکتب های مختلف نقاشی را به خوبی شناخته، به رموز، ویژگی ها و شگردهای مخصوص هر دوره پی ببرد. او نسبت به تاریخ نقاشی ایران نیز شناخت دارد.

سید حسن رضوی اصالتاً اصفهانی است. اما زادگاه او بروجرد و تاریخ تولد او 1328 خورشیدی است. وی در سنین کودکی بود که به همراه خانواده اش از بروجرد به اصفهان آمد و برای همیشه در وطن مألوف خود ماندگار شد. او 12 ساله بود که با نقاشی آشنا شده و احساس کرد این هنر را دوست دارد. این علاقه هر آن افزون می شد. وی ذوق کودکانه خود را با نقاشی بر روی کاغذ، شیشه و چوب به آشنایان و افراد خانواده نشان داد. در آن روزگار هنرستان هنرهای زیبای اصفهان به عنوان مرکزی برای نوجوانان علاقمند به رشته ی نقاشی و برخی هنرهای دیگر توانسته بود توجه بسیاری از خانواده ها را به خود جلب کند. اما بسیاری از والدین بر این باور بودند که رشته های هنری نمی تواند به عنوان رشته ی تحصیلی یک دانش آموز قلمداد شود، خانواده ی رضوی نیز از آن جمله بودند.

به رغم همه ی مخالفت ها، در سال 1342 سید حسن رضوی هنرجوی هنرستان هنرهای زیبا شد. در آن زمان ریاست هنرستان با مرحوم عیسی بهادری، و مرحوم ابوعطا، معاونت آن را بر عهده داشت. وی در رشته ی طراحی و نقاشی به ادامه ی تحصیل پرداخت اولین استاد او تاجمیر ریاحی بود که به طور مستمر از آموزه های وی بهره می برد. در دوره ی دوم تحصیل که تا حدی تخصصی تر می شد، رشته ی رنگ و روغن و آبرنگ را زیر نظر استاد عباس پور صفا شروع کرده و در سال 1349 در رشته ی نقاشی از هنرستان هنرهای زیبای اصفهان فارغ التحصیل گردید.

سید حسن پس از خدمت سربازی در سال 53 به استخدام وزارت فرهنگ و هنر وقت در آمد. در این وزارت خانه، سازمان ملی حفاظت آثار باستانی متولی مرمت و حفظ بناهای تاریخی بود و در استان ها نیز دفاتر فنی سازمان، همین وظیفه را بر عهده داشتند.

اولین محل خدمت سید حسن رضوی که آقای دکتر شیرازی برای او در نظر گرفت، عمارت هشت بهشت بود. کار در این کاخ، به منزله ی کلاسی بود که سید حسن رضوی را با مرمت بناها آشنا کرد. مرمت نقاشی های این بنا زیر نظر آقای بهرام طاهری که او نیز در رشته ی مینیاتور از هنرستان هنرهای زیبا فارغ التحصیل شده بود، انجام می گرفت.

در اصفهان به کار کاوش و مرمت بناها مشغول بود. آقای رضوی الفبای مرمت را از کارشناسان عضو «ایزمئو» در همان دوره، موسسه ی ایتالیایی موسوم به هیات که چرمینو، بوئینی و شراتو اعضای آن بودند فرا گرفت. وی توانست پاک کردن لایه های اضافی از روی نقاشی های دیواری را به سرعت از چرمینو و بوئینی بیاموزد.

در آن زمان، در اداره ی میراث اصفهان چنین مرسوم بود که فارغ التحصیلان هنرستان بعد از دو یا سه سال کار مرمت در بناها، به ایتالیا اعزام می شدند تا دوره ی تخصصی مرمت نقاشی را فرا گیرند. این سنت باعث شد تا با اعزام سرپرست مرمت تزئینات مسجد جامع به ایتالیا، آقای رضوی جانشین او گردد. وی اگر چه جوان و کم تجربه بود، اما مسؤولیت کلیه ی کارهای مرمتی در این بنا به عهده ی او محول گردید، بنابر این زیر نظر مستقیم آقای مهندس شیرازی به کار مشغول شد.

آن روزها کارشناسان موسسه ی ایزمئو در حیاط اصلی مسجد سرگرم حفاری بودند. مرمت تزئینات گچبری صفه های عمر، استاد و شاگرد به عهده ی آقای رضوی گذاشته شد. مرمت تزئینات این قسمت از این بنای عظیم به خوبی انجام شد و کارشناسان ایتالیایی هیأت، آن را تأیید کردند. از این زمان، آقای رضوی در کنار نقاشی که هنر اصلی او بود، کار مرمت نقاشی های بناهای تاریخی را نیز به جد دنبال کرده و توانست در طول سالها کار، مرمت بناهای بسیاری را در اصفهان و سایر شهرها انجام دهد.

با مراجعه به پرونده های موجود گفتگو با آقای حسن رضوی و مصاحبه با همکاران و هنرمندانی که با وی کار کرده اند، کارهای مرمتی سید حسن رضوی را می توان به دو دسته تقسیم نمود.

الف: شهر اصفهان:

– در کاخ هشت بهشت، آقای رضوی نقاشی های تزئینی گل و بوته اتاق های این عمارت با شکوه را مرمت کرده است.

– در بازار قیصریه، نقاشی های غرفه های بیرونی رو به میدان و نقاشی اتاق های معروف به شربت خانه را به اتفاق چند تن از همکاران مرمت کرده است.

مراحل ابتدایی کار با حضور و زیر نظر بوئینی ایتالیایی انجام شد.

– در عمارت رکیب خانه، تزئینات نقاشی طبقه ی چهارم برج که شامل گل و بوته های قاجاری بود را مرمت کرد.

– در تالار تیموری، تزئینات رنگی و خط کشی های روی گچ را مرمت کرد.

– در مدرسه ی چهارباغ (امام صادق)، تزئینات گل و بوته ی غرفه های فوقانی که به سمت خیابان چهارباغ بودند را تماماً مورد مرمت و بازسازی رنگی قرار داد.

– در تالار مرکزی کاخ چهلستون، هماهنگی بین رنگ های بوم سازی تزئینات صفوی را به عمل آورد. هم چنین تصاویر تک چهره و مینیاتورهای اتاق های جنب تالار را پاکسازی و موزون سازی رنگی نمود.

– در مقبره ی هارون ولایت، تصاویر قاجاری درب ورودی را مرمت و بخشی از آلچکی های رواق دور حیاط را نیز بازسازی نمود.

ب: سایر شهرها: سید حسن رضوی در دیگر شهرهای کشورمان نیز آثاری از خود بر جای گذاشته است.

با استناد به پرونده های سازمانی موجود، برخی از آنها عبارتند از:

– اردبیل: تعمیر و مرمت نقاشی های تزیینی و طلا کاری فضای اطراف گنبد خانه دور بقعه ی شیخ صفی الدین اردبیلی

– شیراز: پس از مرمت نقاشی های کاخ گلستان تهران، مرمت تزئینات نقاشی ارگ کریم خانی و حمام وکیل به آقای رضوی محول شد. در ارگ کریم خانی نقوش ترنج و گل و بوته های متعلق به دوران زندیه نیاز به مرمت داشت، چون این نقوش از نظر سبک به کارهای صفوی بسیار نزدیک بودند، آقای رضوی این نقوش را به خوبی باز سازی و مرمت کرد. در حمام وکیل نیز تزئینات کشته بری ساروجی با دو رنگ سیاه و سفید انجام شده بود. این تزئینات بر اثر گذشت ده ها سال، نیاز به مرمت جدی داشتند، که وی از عهده ی انجام آن بر آمد.

در سال 1357 آقای رضوی به خاطر استعداد و خلاقیت هایی که در طول چند سال کار نشان داده بود، جهت اعزام به ایتالیا انتخاب گردید. اما با وضعیت خاص سیاسی کشور و وقوع انقلاب این موضوع منتفی گردید. وی در روزهای پایانی سال 1379 بازنشسته شد. پس از بازنشستگی، سازمان مسکن سازان از وی دعوت به همکاری نمود. او توانست در طول چند سال، پروژه های ماندگاری را به اجرا در آورد که از آن جمله هستند.

– تعمیرات حمام شاه علی: در این بنای بزرگ، تزئینات نقاشی قاجاری سربینه ی حمام مردانه و زنانه، مرمت و بازسازی شدند.

– خانه ی قدیمی دیبایی: در این خانه نیز گچبری ها و کشته بری ها به وسیله ی آقای رضوی مرمت و احیا شدند.

– تعمیرات نقاشی های سالن مرکزی خانه تاریخی ملاباشی، واقع در خیابان ملک شامل نقاشی های متنوع پشت آینه، شیشه و تابلوی منظره سازی روی گچ و تزئینات گل و بوته می باشد.

در سال 1380 وزارت مسکن و شهرسازی طی مراسمی که در هتل عباسی بر پا کرد، از هنرمندان سنتی ساز کشور به ویژه اصفهانی هایی که در خانه های قدیمی و آثار تاریخی کار کرده بودند، تجلیل به عمل آورد. در این مراسم از آقای رضوی نیز تقدیر به عمل آمده و جوایزی نیز از وزیر وقت مسکن و شهرسازی دریافت نمود.

سید حسن رضوی هنوز هم به عنوان مرمت گر با سازمان مسکن سازان و سازمان نوسازی و بهسازی شهرداری اصفهان همکاری می کند. وی کار نقاشی آزاد را نیز هم چنان ادامه می دهد. آثاری که در طی سال ها نقاشی خلق کرده، بیشتر متأثر از بناهای تاریخی و میراث فرهنگی هستند که دغدغه های واقعی و ذوق و علاقه او را نسبت به فرهنگ غنی کشورمان نشان می دهند [1].