استاد حسن کاهانیان، تیرماه ۱۳۱۶ در روستای سیاب واقع در ۳۵ کیلومتری شهر بجنورد دیده به جهان گشود. بدلیل اوضاع نابسامان اقتصادی در خانوادهاش، تحصیل را رها کرده و جذب کار در بازار شد. هفدهساله بود که علاقهاش به حرفه معماری و هنر کاشیکاری، او را به آستان قدس رضوی کشاند و همکاریاش را با آن مجد آغاز کرد. حسن کاهانیان در کارگاه کاشیکاری آستان قدس رضوی تحت نظارت استاد احمد زجاجی به تعلیم و فراگیری فنون و شگردهای این هنر ظریف پرداخت. او همچنین در کنار استاد محمدعلی رنگ آمیز به آموزش اصول اولیه طراحی مشغول شد و در این زمینه صاحب مهارت و تخصصی مثالزدنی گشت. استاد کاهانیان نزدیک به ۱۳ سال در مجموعه آستان قدس رضوی و تحت نظارت استادانش به کسب مهارت و تجربه سرگرم شد تا در سال ۱۳۴۶ به استخدام سازمان ملی حفاظت آثار باستانی، دفتر فنی خراسان درآمد. او همکاریاش را با میراث فرهنگی بهعنوان «استادکاری که در امر کاشیکاری و لعاب زنی از تخصص برخوردار است»، آغاز نمود. در طول قریب به ۲۷ سال خدمت در سازمان میراث فرهنگی علاوهبر مرمت، بازسازی و تعمیر کاشی های تخریب شده در ابنیه تاریخی، سرپرستی برخی از کارگاههای مرمتی را نیز برعهده داشتهاست. او در سال ۱۳۶۴ در سن ۴۸ سالگی با تلاش و پشتکار موفق به گذراندن دوره مقدماتی و تکمیلی نهضت سوادآموزی شد. سال ۱۳۶۹ در کارگاه مرمتی غرب قدمگاه رضوی، سال ۱۳۷۱ در کارگاه مرمتی رباط عباسی نیشاپور، سال ۱۳۷۰ در کارگاه مزار شیخ احمد جام در تربت جام و از سال ۱۳۶۳ در کارگاه خرگرد شهرستان خواف، با سمت سرپرست کارگاه حضور داشته است.
استاد کاهانیان همچنین مرمت و تعمیرات برخی از ابنیه تاریخی استان خراسان را برعهده داشته که به تعدادی از این آثار میتوان اشاره نمود:
– مرمت کاشیهای فرسوده و تخریبشده آرامگاه حکیم عمر خیام واقع در نیشابور در زمستان 1371.
– مرمت کاشیهای آسیبدیده و فروریخته در آرامگاه شیخ فریدالدین عطار واقع در شهرستان نیشابور در پاییز سال 1371.
– مرمت کاشیهای فرو ریخته و بازسازی آنها در بنای تاریخی مزار شیخ احمد جام در سال 1370.
– انجام تعمیرات تزیینات وابسته به معماری و کاشیکاری رباط شاهعباسی واقع در نیشابور در سال 1369.
– راهاندازی یکی از کارگاههای کاشی تراشی و کاشیسازی آستان قدس رضوی در سال 1369.
– مرمت کاشیهای فرو ریخته و تخریبشده در بنای تاریخی آرامگاه مولانا زینالدین ابوبکر تایبادی واقع در شهر تایباد.
– مرمت و بازسازی کاشیکاریهای تخریبشده در بنای تاریخی قدمگاه رضوی واقع در شهرستان نیشابور در سال 1369.
– تعمیر و مرمت کاشیهای آسیبدیده در بنای تاریخی گنبد سبز واقع در شهرستان مشهد.
– مرمت و بازسازی کاشیهای آسیبدیده در بنای تاریخی خواجه ربیع واقع در مشهد.
– بازسازی و مرمت کاشیهای فرسوده در بنای تاریخی مدرسه غیاثیه خرگرد واقع در شهرستان خواف به سال 1363.
– بازسازی و مرمت کاشیهای تخریبشده در بنای تاریخی مسجد گوهرشاد و واقع در مشهد به سال ۱۳۷۴ (وی مرمت کاشیکاری کتیبه خطی بایسنقری را انجام داده است).
استاد حسن کاهانیان در سال ۱۳۴۰ ازدواج کرده و از این پیمان زناشویی صاحب ۴ فرزند پسر و ۲ فرزند دختر گردید. او در اسفندماه سال ۱۳۷۳ پساز نزدیک به ۳۰ سال خدمت به افتخار بازنشستگی نائل شد. استاد حسن کاروانیان در سال ۱۳۹۰ در سن ۷۴ سالگی به رحمت حق پیوست و جان به جانآفرین تسلیم نمود [1].
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396.