استاد احمد خانی، آذرماه سال ۱۳۲۱ در شهر نیشابور چشم به جهان گشود. پدرش کشاورزی باسابقه بود و از راه کشاورزی امرار معاش میکرد. از اینرو احمد جوان مدتی را در کنار پدر بکار کشاورزی پراند. از سال ۱۳۴۲ هنگامیکه ۲۰ یکسال داشت به هنر کاشیکاری علاقهمند شد و حرفه پدری را ترک کرد. وی درپی آموختن و یادگیری فنون و شیوههای کاشیکاری به کارگاه کاشیپزی و کشتی سازی آستان قدس رضوی رفت. ۴ سال در آستان قدس به کار شاگردی در حرفه کاشیکاری پرداخت و بر مهارت و تجارب خویش افزود. در سال ۱۳۴۶ بهطور رسمی به نام سازمان حفاظت از آثار ملی (میراث فرهنگی) درآمد و تحت نظر استاد حسین تقوایی به تکمیل تجربههای عملی و مهارتهای فنی خویش در زمینه هنر کاشیکاری مبادرت کرد. در سال ۱۳۴۵ با پشتکاری بارز موفق به اخذ گواهینامه پایان تحصیلات بزرگسالان شد و مدرک ششم ابتدایی را دریافت کرد. دلبستگی و علاقهمندی استاد خانی به هنر معماری و کاشیکاری موجب شد تا بهسرعت و در زمانی اندک به یکی از استادکاران ممتاز سازمان میراث فرهنگی بدل شود و به بسیاری از همکاران همدورهاش همچون استاد محمود خانی ( پسرعمویش) ، استاد مرادعلی خالی، استاد رمضانعلی خانی و استاد کوثری نکاتی ارزشمند و کاربردی را بیاموزد. مهارت و چیرگی او در مرمت و بازسازی ابنیه تاریخی بارز و هویداست و تعداد ب بسیاری از ابنیه تاریخی و فرهنگی استان خراسان را بازپیرایی نموده است که برخی از آنها به شرح زیر میباشد:
-مرمت و بازسازی کاشیهای معرق مسجد تاریخی شاه (۷۲ تن) واقع در شهر مقدس مشهد در سال ۱۳۴۶.
-مرمت و بازسازی کاشیهای معرق آزاره ایوان بنای تاریخی مولانا ابوبکر تایبادی واقع در شهر تایباد در سال ۱۳۴۷.
-مرمت و بازسازی کاشیهای مجموعه تاریخی مزار شیخ احمد جام واقع در شهر تربت جام به سال ۱۳۴۷.
-مرمت و بازسازی کاشیهای مه آدرس دودر و بالاسر شهرستان مشهد در سال ۱۳۷۰
-مرمت و بازسازی کاشیهای مدرسه پریزاد واقع در شهر مقدس مشهد در سال ۱۳۷۱.
-مرمت و بازسازی کاشیهای مدرسه میرزا جعفر واقع در شهر مقدس مشهد در سال ۱۳۷۳
-مرمت و بازسازی تزیینات و کاشیکاری بنای تاریخی خواجه ربیع واقع در شهر مقدس مشهد.
-مرمت و بازپیرایی تزیینات و کاشیکاری بنای تاریخی مصلی واقع در شهر مقدس مشهد در سال ۱۳۸۴.
-مرمت و بازسازی کاشیها و تزیینات آرامگاه حکیم عمر خیام.
-مرمت و بازسازی کاشیها و تزیینات آرامگاه شیخ فریدالدین عطار.
– مرمت و بازسازی کاشیها و تزیینات قدمگاه رضوی واقع در شهر نیشابور، شهر قدمگاه رضوی.
-مرمت و تعمیر کاشیهای بقعه بش قارداش واقع در شهرستان بجنورد.
– مرمت و بازسازی کاشیهای آسیبدیده عمارت مفخم و آیینه خانه مفخم واقع در شهرستان بجنورد.
-مرمت و بازسازی کاشیهای فرو ریخته و نره چینی گنبد مسجد کبود گنبد واقع در شهر کلات نادری.
-مرمت و بازسازی کاشیهای آسیبدیده مدرسه غیاثیه خرگرد واقع در شهرستان خواف.
-مرمت و تعمیر تزیینات وابسته به معماری در مسجد تاریخی ملک زوزن واقع در شهرستان خواف، روستای تاریخی زوزن.
استاد احمد خانی-به گفته یکی از فرزندانش-از ذوقی سلیم و نگاهی زیباشناسانه برخوردار بودهاست. بهترین لحظات فراغت با ساخت مجسمههایی از کاشی لعابدار و به شکل گل و مرغ، آهو، ماهی و پیکرهها دست بر گسترهی هنر کاشیکاری خارج از حوزه تزیینات وابسته به معماری برگی دیگر افزود.او همه او همه این آثار را با ابزار دستساز خودش میساخت و گاهی نیز با کاشی لعابدار، کتیبههایی از آیات قرآنی به شکل معرق میتراشید و قاب میگرفت.
استاد خانی ازدواج کرده بود و از این پیمان ۲ فرزند پسر و ۲ فرزند دختر داشت. دو تن از فرزندانش راه پدر را دنبال کردند. پسر کوچکش، حمیدرضا، سالها همراه پدر به آموختن حرفه کاشیکاری پرداخت و آخرین فرزندش، سمیه، توفیق اخذ مدرک کارشناسی در رشته معماری راه یافت.
استاد احمد خانی در آبان سال ۱۳۹۲ در سن ۷۱ سالگی چشم از جهان فروبست و به سرای باقی شتافت. [1]
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396
