مقدمه

دانش­نامه ایرانک مجموعه­ای موضوعی در گستره تخصصی میراث فرهنگی است. این دانشنامه متشکل از مداخلی شامل واژگان و اصطلاحات تخصصی این حوزه در زبان فارسی به همراه معادل لاتین آنها است که ساختاری توضیحی و تشریحی حداقل در 200 و حداکثر در 2000 کلمه متنی دارند. متن هر مدخل با ارجاعات معتبر، اشکال احتمالی مربوط، مشخصات و نام نویسنده(گان) و تاریخ به روزرسانی مشخص در تارنمای دانشنامه، در آدرس الکترونیکی ثابتی درج می­گردد. مداخل در دانشنامه ایرانک به دو صورت تألیفی و ترجمه تدوین می­شوند که جایگذاری توضیحات هر یک از مداخل مطابق الگوی شکلی مدخل­نویسی در دانشنامه ایرانک خواهد بود.

قواعد مدخل نویسی (تألیفی)

• مدخل مورد نظر نباید برای چاپ به مرجع یا مراجع دیگری ارسال شده یا پیش­تر به چاپ رسیده باشد.
• مدخل نگاشته شده بایستی جامع و کامل باشد تا خواننده با مطالعه آن مدخل، اطلاعات کاملی در موضوع مورد نظر به دست آورد.
• مدخل نگاشته شده، ضمن استفاده از منابع و ارجاعات علمی بایستی دارای استقلال نسبی بوده و از هر گونه جانبداری، تعصب، پیش‌داوری و ارزیابی شخصی و سلیقه‌ای به دور باشد.
• متن مداخل می­بایست عاری از هرگونه تعابیر شاعرانه، اغراق­آمیز، استعاری و ابراز احساسات باشد.
• توجه به ارجاع صحیح و استناد دقیق به منابع و نیز مستند بودن مطالب در نگارش مداخل ضروری است.
• عدم رعایت اخلاق انتشاراتی در نوشتن مداخل جایز نیست.
• منابع مورد استفاده در نگارش مداخل می بایست معتبر و به روز بوده و دارای اصالت باشند.
• با توجه به آسیب های استفاده از نقل قول مستقیم در افزایش حجم متن و چندگونه شدن قلم، تا حد امکان در نگارش مداخل از نقل قول مستقيم پرهيز شود و به «گزارش» مطالب به صورت «کوتاه و خلاصه» اكتفا گردد مگر در مواردی که استفاده از نقل قول مستقیم ضرورت دارد.
• مداخل نگارش شده می­بایست جذاب، برانگیزنده و از نظر علمی جامع باشند، به گونه­ای که مخاطب با صرف کمترین زمان به موضوع کلی مدخل پی ببرد. برای این منظور مطالب كليدي و اساسي در موضوع می بایست به طور کامل در مدخل ذکر گردد.
• تمامی مداخل می­بایست از اصطلاحات علمی یکسان و هماهنگ استفاده نمایند.
• رعایت ایجاز، وضوح علمی، ساده­نویسی و رعایت قواعد نگارشی و ویرایش صحیح در نگارش مداخل ضروری است.
• در نگارش جملات بهتر است از جملات کوتاه به جای جملات ترکیبی و بلند استفاده شود. برای نمونه به جای جمله ترکیبیِ «گاه­نگاری به معنای تعیین قدمت اشیاء و مواد فرهنگی است که از محوطه‌های باستانی به دست آمده‌اند» بهتر است نوشته شود: «گاهنگاری به معنای تعیین قدمت مواد فرهنگی و اشیاء باستانی است».
• رعایت آیین نگارش فارسی مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی در نگارش مداخل ضروری است.
• در صورت بروز هرگونه اشتباه یا اطلاع از وجود بی­دقتی یا مورد نادرست در مدخل و متن نوشته شده، نویسنده موظف است دانشنامه را در جریان امر قرار داده و در سریعترین زمان نسبت به اصلاح آن اقدام نماید، در غیر این صورت می­بایست مدخل نگارش شده را باز پس­گیرد.
• پاي‌بندي به چارچوب و قلمرو موضوعي و چینش هر مدخل امری ضروری است. پاراگراف‌ها باید دارای انسجام منطقی بوده و با رعایت ساختار کلی چیده شوند.

قواعد ترجمه مداخل آماده

ترجمه مداخل آماده برای دانشنامه­های تخصصی فرایندی چالش­برانگیز است که به دلیل تنوع مباحث و اختلافات فرهنگی و زبانی می‌تواند دارای برخی پیچید­گی­ها باشد. در ذیل مهمترین نکات لازم برای مدخل آماده با قابلیت ترجمه در دانشنامه ایرانک آمده است:

• مترجم: مترجم می­بایست از تخصص و دانش کافی در زمینه مورد نظر بهره­مند بوده و ضمن حفظ معنا و محتوای اصلی مدخل، بتواند برگردان قابل قبولی از متن اصلی (با استفاده از اصطلاحات تخصصی) ارائه نماید.
• استفاده از منابع معتبر و به روز: در ترجمه مداخل دانشنامه باید از منابع معتبر و قابل اعتماد استفاده نمود بنابراین ضروری است مدخل مورد نظر با هماهنگی دانشنامه و دبیران تخصصی انتخاب و تأیید گردد. در این زمینه ارائه مدخل اصلی الزامی است و ارجاعات درون متنی مداخل ترجمه شده بایستی همانند مدخل اصلی حفظ و ثبت شوند.
• بررسی نهایی: بعد از ترجمه مداخل دانشنامه توسط مترجم، ترجمه توسط دبیر تخصصی بررسی می­گردد تا از صحت و دقت آن اطمینان حاصل شود. در ادامه بر اساس نیاز متن ویراستاری ادبی و فنی انجام خواهد شد.

نکات شکلي و دستوری

• شیوه نگارش و استفاده از علائم و نشانه­های نگارشی در مداخل، مطابق دستور خط فارسی و فرهنگ املایی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است.
• تمامی مطالب فارسی مداخل باید با قلم (B Mitra 13) و قلم متن لاتین با Times New Roman 12 نوشته شود.
• نشانه‌های نگارشی مانند . ، ؛ : و سایر موارد بایستی بدون فاصله (SPACE) نسبت به واژه قبلی و با یک فاصله(Space) با واژه بعدی تایپ شوند.
• اشکال (حداکثر 3 عدد شامل عکس، نقشه، گراور، پلان، طراحی، تصاویر طراحی شده و… ) با کیفیت بالاتر از 200 Dpi، هم­اندازه و با کادر مناسب درج شده و به صورت جداگانه برای دانشنامه ارسال شوند. تمامی شکل­ها باید دارای شماره، توضیحات و مرجع باشند و شماره­ها به ترتیبی که در متن به آن اشاره می­شود، ذکر گردند.
• به منظور رعایت اختصار سطرها، ارجاعات درون متنی به صورت عدد فارسی در داخل کروشه نوشته شود (مطابق شیوه­نامه ونکور):
• نام خانوادگی – حرف اول نام کوچک (کپیتال) هر یک با کاما از دیگري جدا شود. عنوان مقاله. عنوان اختصاري مجله. سال انتشار؛ دوره (جلد): شماره صفحات.
• حیدری ع، شریفی م، محمدی ح. بررسی کاربرد باستان‌شناسی در مطالعه تاریخ باستانی ایران. باستان پژوهی. 1397; 8 (1) :91-106.

• Mitchell CP, Hosseini HR. The Religious Complex of Mashhad al-Reza: Continuity and Change in a Holy City. Int J Middle East Stud. 2006;38(2):229-251.

• فرمت استاندارد فايل­هاي متني دریافتی docx, doc است. تمامی متون به صورت (Justify) ترازبندی شود و فاصله متون از حاشیه، از ابتدا و انتهای سطر به یک اندازه باشد.

الگوی شکلی مدخل تألیفی در دانشنامه ایرانک