/*! elementor – v3.11.5 – 14-03-2023 */
.elementor-heading-title{padding:0;margin:0;line-height:1}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title[class*=elementor-size-]>a{color:inherit;font-size:inherit;line-height:inherit}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-small{font-size:15px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-medium{font-size:19px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-large{font-size:29px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-xl{font-size:39px}.elementor-widget-heading .elementor-heading-title.elementor-size-xxl{font-size:59px}
استاد رحمت الله رضایت، مرمتگر و معمار سنتی اصفهانی، یکی از استادکاران چیره دستی است که از کودکی در کنار پدرش، مرحوم استاد حاج محمدعلی رضایت ،عمویش، مرحوم استاد حاج مهدی رضایت و برادر بزرگترش استاد نعمت الله رضایت، کلیه ی رموز معماری سنتی را فرا گرفته و در مرمت وبازسازی بسیاری از بناهای تاریخی اصفهان نقش فعال داشته است. استاد رضایت شمار قابل توجهی از خانه های قدیمی این شهر را نیز مرمت و بازسازیکرده و بناهای جالب توجهی را نیز با شیوه ی سنتی احداث کرده است.
اگر بگوییم این معمار پرکار و فعال ، برادر ، برادر زاده و فرزندش کاملا به راه پدر رفته اند، سخنی به گزاف نگفته ایم، چرا که این روش معمول هنرمنداناصفهانی است که وقتی راه پدر را انتخاب می کردند و در محضر او به شاگردی پرداخته و همچون استادشان سعی می کردند کارشان را به بهترین نحو انجامداده و کاملا پا، برجای پدر بگذارند.
رحمت الله رضایت در سال 1327 خورشیدی در اصفهان متولد شد. چنان که گفتیم پدر او مرحوم استاد محمدعلی معمار چیره دستی بود که در آن روزگار در شهر اصفهان شهرتی داشت و با استادکاران معروفی همچون استاد حسین
معارفی در ارتباط شغلی بود. استاد رحمت الله از پنج سالگی در کنار پدر بود و نکات مهم این هنر را از او فراگرفت. در آن روزگار مرحوم رضایت، مسجد صاحب بن عباد واقع در طوقچی اصفهان را به صورت طاق وچشمه می ساخت و رحمت الله در همه ی مراحل، نظاره گر کار استاد بود. هنگامی که کار در مسجد صاحب بن عباد به پایان رسید، استاد رحمت الله و ساله بود. او می گوید در این سن چنان به طاق و چشمه زنی علاقمند شدم که لحظه ای پدر را رها نمی کردم. او حتی به خاطر این علاقه، درس و مدرسه را نیز کنار گذاشت تا در طاق زنی بازارهای مختلف اصفهان و همچنین منازل افراد، در کنار پدر باشد. استاد نعمت الله ده سال دیگر نیز از محضر پدر استفاده کرد و توانست به همراه برادرش استاد نعمت الله از وجود مرحوم استاد محمدعلی نهایت استفاده را ببرد. وقتی استاد رحمت الله به سن 19 سالگی رسید، مرحوم استاد محمد علی، رسمیت فرزند را به عنوان استاد کار، پذیرا گشت. سایر استادکاران و متخصصان آن روزگار نیز به پیروی از استاد محمد علی بر این تأیید صحه گذاشته ، او و برادرش را استاد کاران ماهری دانستند. بدین ترتیب استاد رحمت الله تصمیم گرفت اولین کار را به تنهایی تجربه کند. نخستین کار حرم مطهر رأس الرضا واقع در میدان طوقچی کوی صاحب بن عباد بود. کار احداث گنبد و طاق چشمه ها به خوبی انجام شد و استاد رحمت الله مورد توجه و تایید استادکاران قرار گرفت. در این هنگام نعمت الله برادر استاد رحمت الله نیز استادکار کاملی شده بود که در کنار برادر کار می کرد. پس از اجرای این کار، استاد رضایت چندین خانه ی مسکونی در اصفهان به شیوه ی سنتی احداث کرد که مورد توجه و اقبال قرار گرفت. از جمله ی آنها سقف زیر زمین مسکونی خانه های واقع در خیابان سروش بود که طاق آن از نوع طاق های چتری با دور کم و به صورت چپی ساخته شده بود. احداث این زیر زمین با این شیوه باعث شد تا آقای
حسین کارخانه دار که در آن زمان از معماران شهرداری اصفهان بود آقای رضایت را برای طاق چشمه های روبروی درشرقی مسجد جامع اصفهان که به درب زنجیر، معروف است و در حال حاضر محل عبور بازدید کنندگان از مسجد می باشد انتخاب کند. پس از آن که چهار لنگه طاق از دهانه ها زده شد، مقرر گردید بقیه ی کار زیر نظر سازمان ملی حفاظت از آثار باستانی انجام گیرد و هر طاق با طرحی که آن سازمان می دهد زده شود. مرحوم عباس بهشتیان و مرحوم حسین معارفی معمار ارشد دفتر فنی اجرای طاق چهارم را به سبک یکی از طاق های مسجد جامع از آقای رضایت خواستند. استاد رحمت الله که در سنین جوانی و آغاز کار بود توانست این طاق را دقیقا طبق نظر معماران میراث فرهنگی اجرا کند، به طوری که پس از اتمام کار مرحوم معارفی، استاد رحمت الله را مورد تشویق قرار داد . حتی مرحوم معارفی با گفتن جمله ی : از این که کسی هست که از زوال هنر معماري سنتي جلوگيري کند خوشحالم. از آقای رضایت اظهار خشنودی کرد. استاد رحمت الله می گوید، این جمله در آن زمان و در آغاز کار و جوانی که از طرف مرحوم معارفی ادا شد مشوق من بود تا بعدها کارهای بهتری انجام دهم. استاد رضایت ادامه ی کار را زیر نظر مرحوم معارفی به انجام
و پشت آن « درب زنجیر » رساند و حدود 65 طاق را با شیوه ی سنتی برافراشت. این طاق ها دقیقا از پیاده روی روبروی در ورودی مسجد جامع شروع و تا
ادامه می یابد. این محوطه با پلکانی کوتاه، پیاده رو را به در ورودی مسجد منتهی می کند. اتمام این کار که زیر نظر آقای مهندس شیرازی و مرحوم معارفی
و با هزینه ی شهرداری وقت انجام شد، استاد رحمت الله را مورد توجه سازمان میراث فرهنگی وقت قرار داد و از آن زمان کارهای بسیاری را برای این
سازمان انجام داد، اما هرگز به استخدام دولت در نیامد. استاد رحمت الله در کنار کار در بناهای تاریخی، آثار دیگری نیز به وجود آورد که تماما به شیوه ی سنتی انجام گرفته اند. از آن جایی که استاد رحمت الله در هیچ سازمان دولتی به کار نپرداخته و پرونده ای نیز ندارد، ذکر تمامی کارهای او تا حدی مشکل است، بنابراین در طول دوگفتگو با نامبرده و مصاحبه بامهندس مهدی رضایت فرزند وی، به تعداد قابل توجهی از کارهای وی اشاره می شود
الف – فعالیتهای تحت نظارت سازمان میراث فرهنگی :
. قسمتی از طبقه ی فوقانی میدان نقش جهان نیاز به ساخت طاق داشت. آقای مهندس شیرازی به مهندس محمود منشئی تاکید کرد که این طاق توسط استاد رحمت الله رضایت ساخته شود.
. در بازارچه ی جنب مسجد جامع، زمانی که بخش های آسیب دیده در بمباران زیر نظر آقای دکتر جبل عاملی و دکتر شیرازی در حال مرمت بود. استاد رحمت الله با زحمت بسیار، پی های اصلی را بازیابی کرد و طاق ها را به صورت اولیه و با همان شیوه اصلی برافراشت. در این پروژه، مرحومین استاد رجبعلی سنمار، استاد ابوالحسن سنمار، رسول شاه سنایی و تعداد دیگری از استادکاران نیز شرکت داشتند. بازسازی سر در درب کوشک واقع در خیابان طیب.
– افزودن یک دهانه به پل تاریخی مارنان طبق شیوه ی اصلی
– در بازار فرش فروش ها واقع در خیابان حکیم، طاق حد فاصل بازارچه نو تا خیابان حکیم را استاد رضایت به شیوه ی سنتی اجرا کرد. در این بازارچه
استاد رحمت الله براساس سخنی از پیامبر اسلام صلی الله علیه واله) که فرموده: انا مدینه العلم و علی بابها، زیر چشمه طاق ها را با 70 نام مولای متقیان
علی (علیه السلام) آراست و دو درب ورودی طرفین بازارچه را نیز با نام مولا علی تزیین کرد. بنابراین از هر طرف که وارد شویم، هفتاد و دو بار با نام مبارک
حضرت علی (علیه السلام) روبرو می شویم.
ب: فعالیت های متفرقه
استاد رضایت در شهر اصفهان و برخی شهرها، خانه های متعددی ساخته و طاق های بسیاری بر پا کرده است. گنبدهای زیبا و باشکوهی نیز بر امامزاده ها
و مساجد برافراشته که حکایت از مهارت و تسلط او بر کارها دارند. متأسفانه استاد رحمت الله اینها را نیز دقیقا به خاطر نمی آورد. اهم آنها عبارتند از
. اجرای هشتی و سر در ورودی مسجد الله واقع در میدان احمد آباد ابتدای خیابان بزرگمهر.
. احداث کلیه ی طاق های بازارچه ی مجلسی به ساخت مجتمع فرهنگی علامه مجلسی
. احداث یک چایخانه می سنتی واقع در خمینی شهر به صورت آجری با حمیل کاشی و تزئینات معرق و گره چینی با الهام از معماری حمام خسرو آغا.
. اجرای رسمی بندی و مقرنس بندی امامزاده کرارجی
. احداث تعداد زیادی محراب و سر در مساجد اصفهان و حومه.
استاد رضایت در خارج از اصفهان نیز آثاری از خود بر جای گذاشته است. اهم آنها عبارتند از :
– در شهر ری، ساخت کاسه بندی های صحن مصلای حضرت عبدالعظیم (علیه السلام)، که مورد بازدید و تشویق حجه الاسلام ری شهری قرار گرفت.
. در دزفول، محراب مسجدی را احداث کرده است.
– در خرم آباد لرستان، ساخت سر در ورودی امامزاده سید محمد را بر عهده داشت.
– درگلپایگان، ساخت سر در امامزاده ابراهیم سعید آباد گلپایگان را انجام داده است.
– در اراک، ساخت گنبد مسجد امام خمینی را بر عهده داشته است.
در سال 1369 رحمت الله رضایت به سوریه رفت و مقرنس نعلبکی یکی از
گلدسته های حرم مطهر حضرت زینب (س) را ساخت.
– در لبنان نیز سر در ورودی شبستان مسجد جامع بیروت را احداث کرد.
از شاگردان خوب و مستعدی که استاد رحمت الله تربیت کرد، فرزند وی مهدی رضایت است. نامبرده متولد 1355 است و از کودکی در کنار پدر بوده وهمچون پدرش از استاد استفاده ی فراوان برده است. او که در رشته ی مهندسی عمران تحصیل کرده است، خدمت سربازی را نیز در اصفهان گذرانده وپس از آن رسما به کار در کنار پدر مشغول بوده و تصمیم دارد چون پدر و جدش به همین کار ادامه دهد. وی طرح بسیاری از مقرنس ها را خود تهیه میکند. استاد رحمت الله برای این فرزندش آینده ی خوبی را پیش بینی می کندرحمت الله رضایت از سال ها پیش با اوقاف اصفهان همکاری مستمر داشته و بارها مورد تشویق مقامات و کارشناسان این سازمان قرار گرفته است. درحال حاضر استاد رضایت در بازارچه ی حسن آباد مشغول طاق زنی است. او جرز چینی و طاق بندی شش طاق را آماده کرده است.
استاد رحمت الله رضایت را می توان یکی دیگر از معماران و استادکاران معماری سنتی اصفهان به شمار آورد که ایمان و علاقه و عشق به بناهای تاریخی را از پدر به ارث برده و به فرزند منتقل کرده است. او ، برادر و برادر زاده ی هنرمندش را می توان چون دیگر خاندان های هنرمند اصفهانی در زمره ی آخرین بازماندگان این هنر اصیل به حساب آورد که کار در بناها و مساجد و تکایا را نه برای نام و نان، بلکه برای تداوم فرهنگ پویا و اصیل ایرانی – اسلامی انجام داده اند.
/*! elementor – v3.11.5 – 14-03-2023 */
.elementor-widget-divider{–divider-border-style:none;–divider-border-width:1px;–divider-color:#2c2c2c;–divider-icon-size:20px;–divider-element-spacing:10px;–divider-pattern-height:24px;–divider-pattern-size:20px;–divider-pattern-url:none;–divider-pattern-repeat:repeat-x}.elementor-widget-divider .elementor-divider{display:flex}.elementor-widget-divider .elementor-divider__text{font-size:15px;line-height:1;max-width:95%}.elementor-widget-divider .elementor-divider__element{margin:0 var(–divider-element-spacing);flex-shrink:0}.elementor-widget-divider .elementor-icon{font-size:var(–divider-icon-size)}.elementor-widget-divider .elementor-divider-separator{display:flex;margin:0;direction:ltr}.elementor-widget-divider–view-line_icon .elementor-divider-separator,.elementor-widget-divider–view-line_text .elementor-divider-separator{align-items:center}.elementor-widget-divider–view-line_icon .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider–view-line_icon .elementor-divider-separator:before,.elementor-widget-divider–view-line_text .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider–view-line_text .elementor-divider-separator:before{display:block;content:””;border-bottom:0;flex-grow:1;border-top:var(–divider-border-width) var(–divider-border-style) var(–divider-color)}.elementor-widget-divider–element-align-left .elementor-divider .elementor-divider-separator>.elementor-divider__svg:first-of-type{flex-grow:0;flex-shrink:100}.elementor-widget-divider–element-align-left .elementor-divider-separator:before{content:none}.elementor-widget-divider–element-align-left .elementor-divider__element{margin-left:0}.elementor-widget-divider–element-align-right .elementor-divider .elementor-divider-separator>.elementor-divider__svg:last-of-type{flex-grow:0;flex-shrink:100}.elementor-widget-divider–element-align-right .elementor-divider-separator:after{content:none}.elementor-widget-divider–element-align-right .elementor-divider__element{margin-right:0}.elementor-widget-divider:not(.elementor-widget-divider–view-line_text):not(.elementor-widget-divider–view-line_icon) .elementor-divider-separator{border-top:var(–divider-border-width) var(–divider-border-style) var(–divider-color)}.elementor-widget-divider–separator-type-pattern{–divider-border-style:none}.elementor-widget-divider–separator-type-pattern.elementor-widget-divider–view-line .elementor-divider-separator,.elementor-widget-divider–separator-type-pattern:not(.elementor-widget-divider–view-line) .elementor-divider-separator:after,.elementor-widget-divider–separator-type-pattern:not(.elementor-widget-divider–view-line) .elementor-divider-separator:before,.elementor-widget-divider–separator-type-pattern:not([class*=elementor-widget-divider–view]) .elementor-divider-separator{width:100%;min-height:var(–divider-pattern-height);-webkit-mask-size:var(–divider-pattern-size) 100%;mask-size:var(–divider-pattern-size) 100%;-webkit-mask-repeat:var(–divider-pattern-repeat);mask-repeat:var(–divider-pattern-repeat);background-color:var(–divider-color);-webkit-mask-image:var(–divider-pattern-url);mask-image:var(–divider-pattern-url)}.elementor-widget-divider–no-spacing{–divider-pattern-size:auto}.elementor-widget-divider–bg-round{–divider-pattern-repeat:round}.rtl .elementor-widget-divider .elementor-divider__text{direction:rtl}.e-con-inner>.elementor-widget-divider,.e-con>.elementor-widget-divider{width:var(–container-widget-width,100%);–flex-grow:var(–container-widget-flex-grow)}
منابع:
[1]. سجادی نائینی، سید مهدی. معماران و مرمتگران سنتی اصفهان. سازمان فرهنگی هنری شهرداری اصفهان. 1387
