این رزینها محصول درختان خانواده دپیتروکارپاسیا (نهاندانگان) هستند که از نیوزیلند تا فیلیپین و بویژه در جزایر اندونزی یافت میشوند. بعضی از این رزین ها منشاء سنگواره ای دارند و خیلی سخت هستند، گونههای پرمصرف را با ایجاد شکاف در تنه درختان بدست میآورند، ولی جمعآوری رزین اغلب خیلی مشکل است. درواقع بایستی ۵۰ سال صبر کرد تا در نهایت درخت بهخوبی رزین تولید کند. با کهنسال شدن درخت، رزین بیشتر و بیشتر خارج میشود و مورد حمله حشرات قرار میگیرد، بهعلاوه درختان اصلی را باید در میان سایر درختان، در جنگل بکر، جستوجو نمود.
رزین بهصورت دانههای گرد و به رنگ زرد روشن یافت میشود. تکهها را براساس ابعادشان در دستهبندیهای کیفی A,B,C,D,E,F قرار میدهند. درجهA برای تکههایی به بزرگی تخم کبوتر بکار میرود،E برای تکههایی به اندازه بذرهای ریز و F برای پودر آنها.
همانند اغلب رزینهای تری ترپن، دامارها جلاهای خوبی میسازند. این رزین ها بهخوبی در حلالهای آلی حل میشوند و در مقایسه با جلاهای دی ترپنی کمتر زرد میگردند، لذا از آنها بهعنوان جلای نقاشی استفاده میشود.
رزینهای دامار در وایت اسپریت، حلالهای آروماتیک و تربانتین محلول اند. توصیه شدهاست دامار در حلالهای ولرم حل شود زیرا جلا های حاصل از آن در مقایسه با داماری که در حلال سرد حلشده شفافتر است. اینها همان ورنی های بلوری (Crystal Varnishes) میباشند.
افزایش الکل به محلول دامار موجب تهنشین شدن بقایای مومی (۲۰-۱۵ درصد) میشود. دامار بدلیل داشتن خواص چسبندگی مناسب محبوبیت خاصی دارد، بههمین دلیل اغلب آن را به موم اضافه میکنند تا چسبندگی آن افزایش یابد. در مقام مقایسه با سایر رزینهای طبیعی، دامار این مزیت را دارد که فقط کمی اسیدی میشود. لذا برای رنگدانههای آلی یا بافتههای کتانی ضرری ندارد. این عامل دلیل دیگری است برای ارجحیت آن در ساخت ترکیبات موم و رزین مصرفی برای آسترگیری.
متأسفانه فیلمهای حاصل از دامار نرم و کمدوام اند، اندکی چسبناک میشوند و با گذشت زمان زرد و کمی نامحلول میگردند.
برای رفع این نقایص لافونتین پیشنهاد نمود که به میزان ۱ درصد وزنی، ماده ضد اکسنده (سیبا ارگانوکس ۵۶۵) به محلول دامار اضافه شود [1].
این رزین شامل رزین تری ترپنوئید (Triterpenoid) با مقدار اندکی از روغن گیاهی است.
موارد استفاده
محکم کننده چوبهای اشباع از آب و اجزای ترکیبکننده ورنی ها است.
خواص: نقطهی ذوب ۲۰۰-۹۰ درجه سانتی گراد، قابل حل در اتر، وایت اسپریت، آریل و هیدروکربنهای آلیفاتک، ترپن ها و حلالهای کلرین است.
قابلیت اشتعال: در مقدار زیاد و به شکل پودر خطر احتمالی انفجار وجود دارد.
آثار در معرض بودن: خطر اصلی در غبار آن است که ممکن است باعث آزار دستگاه تنفسی گردد، از ماسک استفاده گردد.[2]
[1].ماسشلین کلاینر. لیلیان. خواص مواد برای هنرمندان چسبها و جلاهای طبیعی. مترجم: حمید فرهمند بروجنی. انتشارات گلدسته. 1378.
[2].کلایدزدیل.آماندا.مواد شیمیایی مورد استفاده در مرمت.مترجم: مریم باباشاهی.شرکت تیلور و فرانسیس.1379.
