جاوید فیوضات از چهره‌های پیشگام در ترجمه و ترویج
دانش مرمت و حفاظت از آثار تاریخی و فرهنگی در ایران به شمار می‌رود. فعالیت‌های او در دهه‌ی ۱۳۴۰ .ش، هم‌زمان با اوج توجه به میراث فرهنگی و شکل‌گیری علاقه‌ها به حفاظت از آن، نقش مهمی در انتقال دانش جهانی مرمت به ایران ایفا کرد. فیوضات با ترجمه‌ی متون تخصصی و افزودن توضیحات مرتبط با شرایط ایران، پلی میان دانش جهانی و نیازهای داخلی در حوزه‌ی مرمت ایجاد کرد. فیوضات که مدرک دکتری خود را در رشته‌ی شیمی (احتمالاً از خارج از کشور) گرفته بود، دانش عمیقی در زمینه‌ی مواد و فرآیندهای شیمیایی داشت. این تخصص به او کمک کرد تا مفاهیم پیچیده‌ی علمی مرتبط با مرمت و حفاظت از آثار تاریخی را به‌طور دقیق و کاربردی ترجمه و تفسیر کند. تسلط او بر شیمی و زبان، به‌ویژه در ترجمه‌ی آثار جی. هارولد پلندرلیت (J. H. Plenderleith)، از چهره‌های برجسته‌ی جهانی مرمت، بسیار سودمند بود. این توانایی‌ها باعث شد تا فیوضات در سال ۱۳۴۷ کتاب «نگاهداری و مرمت اشیاء باستانی و آثار هنری» را در دو جلد با عنوان ترجمه و اقتباس منتشر کند. این کتاب که برگردانی از آثار پلندرلیت بود، به‌عنوان یکی از نخستین منابع تخصصی در حوزه‌ی مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی در ایران شناخته می‌شود. فیوضات در این کتاب، علاوه بر ترجمه‌ی دقیق متون، توضیحات و مطالب تکمیلی را نیز افزود تا مفاهیم را با شرایط ایران تطبیق دهد. این اثر سال‌ها به‌عنوان مرجعی ارزشمند برای متخصصان و علاقه‌مندان به حوزه‌ی مرمت در ایران مورد استفاده قرار گرفت.

فیوضات با ترجمه‌ی متون تخصصی و انتشار مقالات آموزشی، نقش مهمی در توسعه‌ی دانش مرمت در ایران ایفا کرد. او نه تنها مفاهیم علمی را به زبانی ساده و قابل فهم بیان کرد، بلکه با تطبیق این مفاهیم با شرایط ایران، به بومی‌سازی دانش مرمت و انتقال مفاهیم کمک شایانی نمود. فعالیت‌های او، همراه با تلاش‌های دیگر متخصصان و نهادهایی مانند گروه ایزمئو (ISMEO)، به شکل‌گیری و گسترش دانش مرمت در ایران کمک کرد.

اوج فعالیت‌های علمی فیوضات، بر اساس اسناد باقی‌مانده، بین سال‌های ۱۳۴۵ تا ۱۳۴۹ رقم خورد. بیشتر مقالات او در مجله‌ی هنر و مردم منتشر شد. مقالات چندصفحه‌ای او مانند «آشنایی با فنون عملی هنر سرامیک»، «اثر آلودگی هوا بر ابنیه»، «سنگ‌ها هم می‌میرند»، «علم در خدمت هنر» و «گوشه‌های ناشناخته‌ای از تمدن هخامنشی: شیشه‌سازی در زمان هخامنشی»، نشان‌دهنده‌ی تلاش او برای ترویج دانش عمومی شناخت مواد و فرآیندهای فرسایش در امر حفاظت از آثار هنری در میان مخاطبان عام و متخصص است. در میان این مقالات، مجموعه‌ای با عنوان «فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری» به چاپ رسید که تا ۲۵ شماره ادامه یافت و به‌نوعی خلاصه‌ای از بخش‌هایی از کتاب پلندرلیت بود. این مقالات بعدها در سال ۱۳۸۲ توسط وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی به‌صورت کتابی با همین عنوان گردآوری و چاپ شدند. جاوید فیوضات در سال ۱۳۴۹ درگذشت. از تاریخ تولد او اطلاع دقیقی در دست نیست، اما خبر درگذشتش در سربرگ آخرین
مقاله‌اش توسط دکتر عنایت‌الله خجسته، سردبیر مجله‌ی هنر و مردم (شماره‌ی مهر و آبان ۱۳۴۹)، با یادداشتی کوتاه اطلاع‌رسانی و منتشر شد.

جاوید فیوضات به‌عنوان یکی از نخستین مترجمان متون تخصصی در حوزه‌ی مرمت و حفاظت از آثار تاریخی، نقش مهمی در انتقال دانش جهانی به ایران ایفا کرد. ترجمه‌ها و مقالات او که به زبانی ساده و قابل‌فهم نوشته شده‌اند، همچنان به‌عنوان مرجعی ارزشمند برای متخصصان و علاقه‌مندان به این حوزه شناخته می‌شوند. فعالیت‌های فیوضات نه‌تنها به توسعه‌ی دانش مرمت در ایران کمک کرد، بلکه الهام‌بخش نسل‌های بعدی متخصصان در این حوزه بود.

کتابشناسی جاوید فیوضات

فیوضات، جاوید. (1347)، باران مصنوعی ترجمه، مجله بورس، مرداد، دوره اول، 4(60)، 51-53.

فیوضات، جاوید. (1346). گوشه‌های ناشناخته‌ای از تمدن هخامنشی: شیشه‌سازی در زمان هخامنش. هنر و مردم،7(61-62) 68-72

فیوضات، جاوید. (1345)، سنگ‌ها هم می‌میرند. مجله هنر و مردم ، دوره جدید 6(46).31-35

فیوضات، جاوید. (1347). نگهداری و مرمت اشیا باستانی و آثار هنری. 2 جلد. تهران وزارت فرهنگ و هنر. اداره کل باستان‌شناسی و فرهنگ

فیوضات، جاوید. (1347) اثر آلودگی هوا بر ابنیه، پیام یونسکو.1(4).21-23

فیوضات، جاوید. (1345) علم در خدمت هنر، هنر و مردم. شماره (47). 16-19

فیوضات، جاوید. (1345) چگونه آثار برجسته هنری و شاهکارهای فنی معماری به‌وسیله عوامل طبیعی مورد تهدید قرار می‌گیرند. هنر و مردم. شماره (46). 31-35

فیوضات، جاوید. (1345). دانستنی‌های علمی و عملی برای محافظت آثار هنر (1)، مجله هنر و مردم شماره (50) ،7-11

فیوضات، جاوید. (1345). دانستنی‌های علمی و عملی برای محافظت آثار هنری (2).، مجله هنر و مردم شماره (51) ،26-32

فیوضات، جاوید. (1345). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (3) ، مجله هنر و مردم شماره (52) ،37-40

فیوضات، جاوید. (1345). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (4). ، مجله هنر و مردم. شماره (53-54) ،21-25

فیوضات، جاوید. (1345). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (5) ، مجله هنر و مردم. شماره (55) ،43-44

فیوضات، جاوید. (1346). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (6) ، مجله هنر و مردم. شماره (56-57)،63-66

فیوضات، جاوید. (1346). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (7) ، مجله هنر و مردم. شماره (58)،48-51

فیوضات، جاوید. (1346). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (8) ، مجله هنر و مردم. شماره (59)،35-38

فیوضات، جاوید. (1346). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (9) ، مجله هنر و مردم. شماره (63)،34-39

فیوضات، جاوید. (1346). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (10) ، مجله هنر و مردم. شماره (64-65)،46-54

فیوضات، جاوید. (1347). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (12) ، مجله هنر و مردم. شماره (66)،40-46

فیوضات، جاوید. (1347). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (13) ، مجله هنر و مردم. شماره (67-68)،71-75

فیوضات، جاوید. (1347). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (14) ، مجله هنر و مردم. شماره (69)،30-38

فیوضات، جاوید. (1347). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (15)، مجله هنر و مردم. شماره (70)،48-56

فیوضات، جاوید. (1347). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (16)، مجله هنر و مردم. شماره (71)،27-29

فیوضات، جاوید. (1347). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (18)، مجله هنر و مردم. شماره (73)،50-55

فیوضات، جاوید. (1347). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (19)، مجله هنر و مردم. شماره (74-75)،36-40

فیوضات، جاوید. (1347). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (20)، مجله هنر و مردم. شماره (82)،36-40

فیوضات، جاوید. (1348). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (21)، مجله هنر و مردم. شماره (83)،47-53

فیوضات، جاوید. (1349). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (22)، مجله هنر و مردم. شماره (91)،60-67

فیوضات، جاوید. (1349). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (23)، مجله هنر و مردم. شماره (94)،35-42

فیوضات، جاوید. (1349). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (24)، مجله هنر و مردم. شماره (95)،57-64

فیوضات، جاوید. (1349). فرهنگ و دانستنی‌های علمی و عملی برای نگهداری و ترمیم آثار هنری (25)، مجله هنر و مردم. شماره (96-97)،56-59