محمدعلی چهره نما

نویسنده: رجبعلی لباف خانیکی و هادی تقی زاده

 استاد محمدعلی چهره‌نما سال ۱۲۸۴ در شهر همدان متولد شد. پدرش باغ‌دار بود و از راه کشاورزی حوائج زندگی را برآورده می‌کرد او تحصیلاتش را در مکتب‌خانه‌های آن روزگار پی گرفت و سواد خواندن و نوشتن را از ملا باجی ها آموخت. به قول پسرش سواد قرآنی داشت. دست تقدیر نه‌تنها او را از زادگاهش به جوار امام هشتم حضرت علی‌بن‌موسی‌الرضا در مشهد کشاند، بلکه وی را از حرفه پدری چندان دور کرد که در کارگاه کاشی‌سازی و کاشی‌پزی آستان قدس رضوی جای یافت و به شاگردی مشغول شد. محمدعلی چهره‌نما در سال ۱۳۳۵ در سن ۵۱ سالگی به مجموعه آستان قدس رضوی پیوست و تحت نظارت استاد حاج اکبر و استاد قدس-که آن زمان از اساتید مشهور در حرفه کاشی‌پزی و کاشی‌سازی بود هند، به فراگرفتن فنون و شگردهای این حرفه ظریف پرداخت. وی هنر کاشی‌سازی و کاشی پذیرا از ساخت بدنه جدی کاشی یا بیسکویت کاشی تا لعاب زدن و پختن آن به‌خوبی آموخت و با مهارت تمام به انواع کاشی‌ها، نظیر کاشی نره، کاشی هفت رنگی، قاطمه غازی و کاشی تک‌رنگ برای تلاش در قاب‌های معقلی و معرق را می‌ساخت و می‌پخت. مهارت او در ساخت کاشی به آن‌جا رسید که از سراسر کشور و در پاره‌ای اوقات از کشورهای اسلامی همسایه برای پخت و ساخت کاشی به او سفارش می‌دادند. کیفیت کاشی وابستگی تن با طول عمر آن دارد. ازاین‌رو کاشی‌های استاد چهره ۲ ماه در بدنه اصلی تاریخی از عمری مضاعف برخوردار بودند و بر بقای این آثار می‌افزودند. استاد چهره‌نما در ساخت کاشی‌های هفت‌رنگ و قاطمه غازی، کاشی‌هایی که زیر نور آفتاب خواب‌وبیدار می‌شدند و اصطلاحاً مخملی بودند، مهارت و استادی داشت. وی در سال ۱۳۴۲ همکاری‌اش را با سازمان ملی حفاظت آثار باستانی آغاز کرد و در سال ۱۳۴۶ در سن ۶۴ سالگی رسماً به استخدام این سازمان درآمد و در حکم استخدامی او نوشتند: «برای ساخت کاشی و لعاب دادن کاشی» .

استاد محمدعلی چهره نما در سال ۱۳۰۹ در سن ۲۵ سالگی ازدواج کرد و حاصل این پیوند، توسط تولد ۶ فرزند دختر و ۱ فرزند پسر بود. پسر او که بعدها به استاد محمود چهره‌نما اشتهار یافت، راه پدرش را پی گرفت و سال‌ها در کنار وی به آموختن اسرار هنر کاشی‌پزی و کاشی‌سازی همت گمارد. او نیز همچون پدر به استخدام سازمان میراث فرهنگی درآمد و مدت‌ها در کارگاه‌های کاشی‌پزی این نهاد، به تولید انواع کاشی‌ها پرداخت. از شاگردان استاد چهره نما، که هر یک به جایگاه استادی دست یافتند و موقعیتی ممتاز را تصاحب کردند-می‌توان، استاد اسماعیل امیر بیک، استاد سید ابراهیم مقدم-که بعدها هم‌تراز بهترین کاشی سازان منطقه شد-و استاد محمود چهره نما را نام برد.

 محمدعلی چهره‌نما، استادی بود که در راه هنر خویش از جان مایه گذاشت.ترکیبات سربی موجود در لعاب کاشی ها به شدت سمی اند و به سیستم تنفسی انسان آسیب های جبران ناپذیری می رسانند.او نیز در اثر سی سال کار مداوم در مجاورت این مواد سمی، به بیماری سل مبتلا گشت و پس از مدتی به سبب همین بیماری در سال ۱۳۶۲ در حالی که هنوز مشغول به کار بود،دیده بر این جهان فروبست و به دیار باقی شتافت. [1]

منابع: 

[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396

این مطلب را اشتراک بگذارید

مداخل پیشنهادی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *