این صمغ، محصول گونههای مختلف آستراگاوس (Astragalus) (که بیش از ۱۶۰۰ گونهی متفاوت دارد) و گیاهان لگومینوس (Leguminous) است که در یونان، ایران، سوریه و آسیای مرکزی یافت میشوند. صمغ مذکور از شکافهای تازه ایجاد شده بر روی ساقه بدست میآیند؛ البته با چاک زدن ریشه محصول بهتر و عالیتری به دست میآید. صمغ بهصورت رشتههای بیرنگ نازکی خارج میشود و طی ۱ تا ۲ روز خشک میشود. آستراگالوس طول عمری معادل ۶ سال دارد و صمغ نیز ظاهراً هر ۲ سال یکبار ترشح میشود.
این صمغ از محصولات بسپارش اسیدD-گالاکترونیک، L-آرابینوز وD-گزیلوز تشکیل شده است.
خاصیت خیلی جالب کتیرا این است که حتی با غلظت پایین نیز محلولهای چسبناکی به وجود میآورد. وزن مولکولی آن بیشتراز صمغ عربی یعنی ۸۴۰ هزار است و مولکولهای درازی با طول ۱۹ آنگسترم و قطر ۴۵۰۰ آنگسترم دارد، به همین دلیل ویسکوزیته آن خیلی بالاست. صمغ کتیرا در آب سرد اندکی حل میشود و با غلظت بالاتر از0/5 درصد تشکیل ژل میدهد. محلول آن پساز ۲۴ ساعت در حرارت ۴۰ درجه سانتیگراد به حداکثر غلظت خود میرسد، البته هنوز توضیحی برای این امر وجود ندارد. از طرف دیگر ویسکوزیته تابع اسیدیته است، با PH برابر 8 به حداکثر میرسد و ظاهراً با تعداد گروههای متوکسی (OCH3) در مولکول، نیز تناسب دارد.
صمغ کتیرا یک کلوئید محافظ عالی است و برای به توازن رسانیدن امولسیون ها و دیسپرسیونها و همچنین بهعنوان عامل غلیظ کننده کاربرد دارد. در ساخت لوازم آرایشی و دارویی نیز مصرف عمدهای دارد [1].
منابع: [1] ماسشلین کلاینر. لیلیان. خواص مواد برای هنرمندان چسبها و جلاهای طبیعی. مترجم: حمید فرهمند بروجنی. انتشارات گلدسته. 1378.
