استاد سیفالله دلیر در آذرماه سال ۱۳۲۰ در روستای مرغوب از دهستان دیهوک شهرستان طبس متولد شد. پدرش کشاورز بود و همچون دیگر کشاورزان در آن روزگار از استطاعت مالی مطلوب برخوردار نبود تا سیفالله خردسال بتواند به مدرسه رفت و خواندن و نوشتن بیاموزد. هرچند سیفالله دلیر سالها بعد با رفتن به کلاسهای اولیه و تکمیلی نهضت سوادآموزی در خلال سالهای ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۶ در سن ۳۰ چهارسالگی این نقص را جبران نمود و توانایی خواندن و نوشتن را به دست آورد. لیکن به گاه کودکی بهجای تحصیل، راه کار و یافتن شغلی مناسب را در پیش گرفت. استاد دلیر بهسبب علاقهی مفرطی که به حرفه بنایی ای و هنر معماری داشت از همان ابتدا به جانب این حرفه متمایل گشت و نزد استادکاران معمار به فراگیری فنون کاشیکاری و تراشیدن انواع کاشیهای معرق و نصب آنها بر روی ابنیه سنتی پرداخت و در این مسیر بهسرعت پیشرفت و موفق به اخذ درجه استاد کاشی کار و کاشی تراش گردید.
اگرچه استاد دلیر، همکاریاش را با دفتر فنی حفاظت آثار تاریخی خراسان از چند سال پیش آغاز کرده بود؛ اما آخرالامر در سال ۱۳۴۷ در سن ۲۷ سالگی به استخدام رسمی این مجموعه درآمد و عملاً بکار مشغول شد. وی اولین کار خود را با همکاری در مرمت کاشیهای فرسوده و تعویض کاشیهای تخریبشده مدرسه تاریخی میرزا جعفر شروع نمود. یکسال بعد استاد دلگیر به مدرسه تاریخی دودر واقع در اطراف حرم مطهر رضوی رفت و به بازپیرایی و تعویض کاشیهای فرسوده در آن بنا پرداخت. این طرح تا پایان سال ۱۳۵۹ به طول انجامید. استاد دلیر سال ۱۳۶۴ به کلات رفت و کاشیهای فرسوده و فروریختهی گنبد و ساقه گنبد مسجد جامع کلات موسوم به مسجد کبود گنبد را مرمت و بازپیرایی کرد. شهرت، مهارت و آوازه فنی او او به خارج از حدود خراسان رسیده بود. ازاینرو در سال ۱۳۶۵ از وی دعوت شد تا در عملیات عمرانی و بازپیرایی مسجد دار الاحسان واقع در شهر سنندج، مرکز استان کردستان مشارکت جوید. استاد پساز اتمام کار مسجد دار الاحسان در کردستان به خراسان بازگشت. در نیمه دوم سال ۱۳۶۵ به شهرستان خواف رفت و بر روی بنای تاریخی و فوقالعاده بااهمیت مدرسه غیاثیه خرگرد به محشر غول شد.
استاد دلیر از سال ۱۳۶۵ تا سال ۱۳۶۷ بر روی شماری از ابنیه تاریخی مدرسه خواب سرگرم بود تا اینکه در سال ۱۳۶۷ به دعوت مدیرکل میراث فرهنگی استان کرمانشاه به آن استان دعوت گشت تا آنان را در عملیات مرمت و بازپیرایی تکیه معاون الملک یاری دهد. هنر دست استاد دلیر امروز نیز پساز گذشت سالها بر روی کاشیهای معرق تکیه معاون الملک در استان کرمانشاه خودنمایی میکند. از آثار هنری استاد دلیر، تابلویی از کاشیهای معرق است که در تالار محراب شهر فردوس نصب شدهاست. او این تابلو را در سال ۱۳۶۴ ساخت و در همان ایام نصب نمود. اگرچه اثر مذکور مستقل است و به ابنیه تاریخی الحاق نشده تا در زمره میراث فرهنگی ایرانیان درآید، لیکن بیتردید گذشت سالیان این تابلو را به سلک میراث فرهنگی ما خواهد افزود و نمونهای از هنر بینظیر کاشیکاری ایرانی در عصر حاضر خواهد شد.
استاد سیفالله دلیر ۲ سال از عمر خود را وقف مرمت کاشیکاریهای منحصربهفرد بقعه تاریخی گنبد سبز کرد. او از سال ۱۳۷۲ تا سال ۱۳۷۳ مسئول عملیات مرمتی بقعه گنبد سبز بود. نیمه دوم سال ۱۳۷۳ برحسب نیاز، او را به شهرستان نیشابور و کارگاه مرمتی قدمگاه رضوی فراخواندهاند تا بر روی بناهای تاریخی شهرستان نیشابور و بهویژه بقعه قدمگاه رضوی مشغول بکار شود. پساز ا اتمام مأموریتش در شهرستان نیشابور، او را بهمنظور بازسازی، تعویض و مرمت کاشیهای معقلی فرسوده بیمارستان مفخم شهر بجنورد اعلام کردند. او یکسال بهطور ناپیوسته در بجنورد بیتوته کرد و کار خود را بر روی کاشیهای معقلی بیمارستان مفخم به فرجامی نیکو رساند. سپس به مشهد بازگشت و در کار جمعآوری کاشیهای آرامگاه فردوسی شرکت جست. کار او در سال ۱۳۷۵ در آرامگاه فردوسی به پایان رسید، اما فشارهایی که کارهای سخت بنایی در طول بیشاز ۲۵ سال بر جسم او تحمیل کرده بود تحملناپذیر شد و او را از داربست معماری پایین آورد. لذا سال ۱۳۷۶ را به امور دفتری گذراند و ازکارافتادگی شاعر سلام کرد. سرانجام استاد سیفالله دلیر در سال ۱۳۷۷ پساز ۳۰ سال خدمت مستمر و صیانت و حفاظت از میراث نیاکان به افتخار بازنشستگی نائل آمد. استاد به وقت بازنشستگی ۵۷ سال داشت او متأهل و دارای ۳ فرزند پسر و ۲ فرزند دختر است. [1]
منابع:
[1]. لباف خانیکی، رجبعلی و هادی تقی زاده. یادنامه معماران و معماری سنتی خراسان. موسسه تالیف ترجمه و نشر آثار هنری متن. 1396
