بختیار صفایی پور استاد کار ممتاز که در مرمت نقاشی دیواری بناها و تعمیر و بازسازی تابلوهای نقاشی مهارت خاصی دارد، از هنرمندانی است که توانسته با کسب تجربه از اساتید برجسته ی این فن، بسیاری از آثار نقاشی را مرمت کرده و در این زمینه یادگاری های با ارزشی از خود بر جای بگذارد.

استعداد و خلاقیت و تلاش بی وقفه ی صفایی پور باعث شده که اکثر کارشناسانی که با او کار کرده یا به نوعی با او و آثارش سروکار داشته اند، روش او را تأیید کرده و بر نحوه ی مرمت او صحه بگذارند. این مرمتگر در سال 1329 خورشیدی در چالشتر چهارمحال بختیاری به دنیا آمد. بخش چالشتر از دیرباز به عنوان یکی از مراکز مهم تولید فرش های دستباف در منطقه مشهور بوده است و بالطبع طراحی فرش نیز در آن منطقه مورد توجه بوده است. بختیار صفایی پور تا 17 سالگی در چالشتر زندگی می کرد. در همان منطقه دیپلم متوسطه گرفت و در سال 1346 به اصفهان آمد. او در طول تحصیل در دبستان و دبیرستان، نسبت به نقاشی علاقه ی بسیاری از خود نشان می داد. یکی از همشهریان او که به این علاقه پی برده بود، وی را با دفتر فنی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی وابسته به وزارت فرهنگ و هنر وقت آشنا کرده و مقدمات استخدام او را در این سازمان فراهم آورد. او سال 1346 با عنوان، کمک نقاش، به خدمت وزارت فرهنگ و هنر در آمد.

آقای صفایی پور می گوید علی رغم علاقه ای که نسبت به نقاشی داشت و با وجود تابلوهایی که در طول تحصیل ترسیم کرده بود، از مرمت نقاشی بناها هیچ نمی دانست بنابراین کار در سازمان را از صفر شروع کرد.

در آن زمان گروهی از مهندسین و مرمتگران ایتالیایی وابسته به مؤسسه ی ایزمئو در اصفهان به مرمت نقاشی مشغول بودند. آقای صفایی پور همکاری با این گروه را آغاز کرد. او کار با مرمتگران و متخصصین ایتالیایی و ایرانی را با لایه برداری و سفت کاری بخش های تزئینی شروع کرد.

در همان زمان به طور مستمر و مرتب در هنرستان هنرهای زیبا نیز حضور می یافت. در آن روزگار اساتید بزرگی همچون مرحوم عیسی بهادری و یسایی شاجانیان در این هنرستان به تدریس مشغول بودند. بزرگانی همچون مرحوم حاج مصور الملکی، نیز که در اصفهان از چهره های شناخته شده بودند نسبت به پرورش استعدادهای درخشان هنری از هیچ کوششی دریغ نداشتند. بختیار صفایی پور برای آن که نقاشی را خوب فرا گیرد و به رمز و رازهای آن پی ببرد، گاه به هنرستان می رفت و حتی به منزل آنان مراجعه می کرد و سؤالات خود را مطرح می ساخت. از دیگر کسانی که به او کمک می کردند تا با دقایق نقاشی آشنا شود، حسین آقاجانی اصفهانی بود. مرمت نقاشی ها زیر نظر مؤسسه ی ایزمئو، 8 سال به طول انجامید. در این مدت او در زمینه ی فنی و هنری مرمت تصاویر و تزئینات وابسته به معماری، تجربیات بسیاری اندوخت و از سال 1354 به طور مستقل به کار پرداخت.

اولین کاری را که به تنهایی شروع کرد، مرمت عمارت هشت بهشت بود. در این مرحله، او در طبقه ی فوقانی عمارت، دو اتاق سمت راست و سمت چپ را با زمینه سازی گچ های ساده مورد بازسازی قرار داد. مرحله ی بعدی کار در عمارت هشت بهشت، مرمت نقاشی های ایوان بزرگ این کاخ مطابق تکنیک مورد نظر ایتالیایی ها که به اصطلاح رنگ گذاری سیرو باز نامیده می شد، بود. کار در هشت بهشت باعث شد تا آقای صفایی پور خود نیز به توانایی هایش بیشتر واقف شود. مسئولین امر، کار او را مورد تأیید قرار داده و وی را به عمارت چهلستون فرستادند. در این عمارت هم به زمینه سازی ساده پرداخت. آقای صفایی پور می گوید: زمینه سازی ساده، کاری بسیار سهل و آسان است. زیرا رنگ آمیزی برروی اندود گچ نو و تزه انجام می شود. پس از زمینه سازی به مرمت بخش تزئینی نقاشی های دوره ی صفوی در چهلستون پرداخت.

پس از یک دوره کار در چهلستون، آقای صفایی پور به شیراز اعزام شد. وی در آنجا در ارگ کریم خانی، دیوانخانه، موزه ی کریم خانی و محلی به نام منصوریه به فعالیت پرداخت.

او در شیراز زیر نظر مهندس بویینی کار را از آغاز شروع کرده و مرمت تزئینات را انجام داد. در این عملیات 23 نفر از کارآموزان مرمت که برای اشتغال در اداره ی کل فرهنگ و هنر فارس آماده می شدند، زیر نظر آقای صفایی پور با نحوه ی مرمت نقاشی بناها آشنا شدند.

در نیمه ی دوم سال 1354 فعالیت وی در شیراز به پایان رسید، بنابراین پس از شیراز به نایین اعزام شد تا در مرمت خانه ای واقع در محله باب المسجد موسوم به خانه ی پیرنیا که یکی از آثار نفیس دوران صفوی به شمار می رود، همکاری نماید.

مرمت تزئینات این خانه که به صورت کشته بری انجام می شده، شش ماه به طول انجامید. پس از اتمام مرمت این خانه ی قدیمی، آقای صفایی پور به اصفهان بازگشت و مجددا در عمارت چهلستون مشغول به کار شد. بعد از مدت کوتاهی، بنا به پیشنهاد آقای مهندس شیرازی، به تهران اعزام گردید تا تزئینات نقاشی عمارت شمس العماره و منزل وثوق الدوله را مرمت کند. پس از اتمام کار مرمت این دو بنا در تهران، آقای بختیار صفایی پور به اصفهان بازگشت. در اینجا، بار دیگر مرمت تزئینات وابسته به معماری اسلامی شهر، از جمله مرمت تزئینات نقاشی های اتاق موسوم به چهارشنبه سوری واقع در عمارت چهلستون را بر عهده گرفت. قسمت بالای تابلوی چهارشنبه سوری، به علت بی توجهی و گذشت زمان آسیب بسیار دیده بود و نیاز به مرمت اساسی داشت. آقای صفایی پور توانست این کار را به خوبی انجام دهد و در اواخر سال 1358 به «درب امام» رفت تا در آن بقعه لایه برداری نقاشی ها را برعهده گیرد. آقای صفایی پور لایه برداری، تمیز کاری و تثبیت لایه های رنگی را انجام داد و در سال 60 بنا به تقاضای شخصی به شیراز اعزام شد تا مرمت های قبلی تزئینات ارگ کریم خانی، دیوانخانه و حمام وکیل را ادامه دهد. تا اینکه بالاخره در اوایل سال 1361 آن را به پایان رسانیده و به اصفهان بازگشت. وی مجددا به چهلستون رفت تا قسمت پایین تابلوی چهارشنبه سوری و نقاشی های سقف ایوان بزرگ را انجام دهد. کار در چهلستون یک سال دیگر به طول انجامید. آقای صفایی پور خود به این مرحله از کارهایش علاقمند است و آن ها را مهم قلمداد می کند. در آن موقع موزه ی شاهرود پرده بزرگی از شبیه خوانی، را به اصفهان فرستاده بود تا مورد مرمت قرار گیرد. آقای صفایی پور برای انجام این کار انتخاب گردید. وی این پرده را آسترکشی و تمیز کاری کرده سپس عملیات مرمت و بازسازی را شروع نموده و توانست این پرده را به خوبی مرمت کند. پس از آن به تالار اشرف رفته تثبیت لایه های تزئینی بخش شاه نشین، پرده سازی و بازسازی قسمت پایین شاه نشین را در طول مدت هشت ماه به انجام رسانید. پس از پایان کار در تالار اشرف به چهلستون بازگشت تا تابلوی معروف به بزم شاه عباس دوم، را مرمت کند. مرمت این اثر نفیس که آقای صفایی پور عمليات اجرايي آن را به تنهايي انجام داد، هشت ماه زمان برد. اقدام بعدی آقای صفایی پور مرمت تابلوهای عالی قاپو بود که به وسیله ی نقاشان اروپایی ترسیم شده بود. پس از هشت ماه کار بر روی آن ها، به سردر قیصریه را در برنامه کاری خود قرار داد. بخش تزئیناتی و تصویری سردر قیصریه نیاز به مرمت داشت که مراحل مختلف مرمتی آن شش ماه به طول انجامید. در سال 1376 بنا به دعوت بنیاد مستضعفان و جانبازان، آقای بختیار صفایی پور به ارمنستان اعزام گردید تا در مسجد جامع ایروان به کار مرمت بپردازد. او در آن مسجد بر کار لایه برداری آثار گچی مسجد که توسط گچ کاران محلی انجام می شد نظارت و عملیات مرمتی تزئینات این بنا را به خوبی به انتها رساند. در این مسجد، کتیبه ی پارچه ای نفیسی بود که بر اثر رطوبت لطمه بسیار دیده بود. وی این پرده را به اصفهان آورد و عملیات آفت زدایی، تمیز کاری، جداسازی آستر قبلی و چسباندن آستر دوم را انجام داد. این کار زیر نظر مستقیم آقای دکتر عبدالله جبل عاملی به پایان رسید. مقامات فرهنگی دولت ارمنستان نیز از این هنرمند تقدیر به عمل آوردند پس از شش ماه کار در ارمنستان و پس از بازگشت به اصفهان، بار دیگر سردر قیصریه را مورد مرمت و بازسازی را قرار داده و تصاویر آسیب دیده را بازسازی نمود. آقای صفایی پور در کنار اقداماتی که شرح آن گذشت و به موازات کارهایی که به عنوان وظیفه انجام می داد، اوقات شخصی خود را صرف مرمت و بازسازی بناهای مختلف نموده است. او در خانه های قدیمی همچون خانه ی کازرونی کار کرده و تابلوهای نقاشی متعلق به این خانواده را مرمت نموده است. در بازسازی و مرمت نقاشی های حمام شاه علی نیز دخالت داشته است.

اگر چه آقای صفایی پور مرمتگر آثار نقاشی است، لیکن با هنرهای دیگر نیز آشنایی دارد. وی در زمینه ی تذهیب و نگارگری تجربیات بسیار دارد. او می گوید به این دلیل به نگارگری و تذهیب روی آورده تا از این راه برای رشته ی اصلی کار خود که مرمت نقاشی است تجربه کسب کند. آقای صفایی پور نگارگری را برروی گچ، چوب، فلز، پارچه، کاغذ، شیشه و آیینه انجام می دهد. وی با آبرنگ، گواش، رنگ و روغن و رنگ پودری برروی مصالح فوق نقاشی کرده و از مکاتب نگارگری هنر اسلامی، مخصوصا مکتب اصفهان متاثر است. صفایی پور در کار مرمت، آقای دکتر باقر آیت الله زاده شیرازی را مشوق اصلی خود می داند و هر چه آموخته و هر چه انجام داده را ناشی از حمایت ها و تشویقات وی به شمار می آورد. در سال 1378 مهندس بویینی، یکی از کارشناسان سابق ایزمئو که در دهه ی چهل و پنجاه خورشیدی در اصفهان به تعمیر ابنیه مشغول بود، از قیصریه بازدید کرد و آنچه را آقای بختیار صفایی پور انجام داده بود، مورد تأیید قرار داده و از وی قدردانی به عمل آورد. در سال 1371 نیز گروه خارجی وابسته به یونسکو به اصفهان آمدند و وی را مورد تشویق قرار دادند. در همان سال از سوی یونسکو بورسی در اختیار نامبرده گذاشته شد تا برای مدت شش ماه به ایتالیا اعزام شود که البته این سفر به دلایلی انجام نشد. وی اخیر برای آموزش نقاشی برروی شیشه و آیینه با دانشگاه پیام نور همکاری دارد. آقای صفایی پور در سال 1381 بازنشسته گردید و در حال حاضر برای ادامه ی کارهای مرمتی دعوت شده است. در اوقات فراغت نیز به تذهیب و نگارگری پرداخته و آثار زیبایی به وجود می آورد. او در قسمتی از منزل مسکونی اش نمایشگاه کوچک و زیبایی از کارهایش تشکیل داده است. به طور کلی آقای بختیار صفایی پور را می توان در زمره ی هنرمندان سنتی ای به شمار آورد که بدون تحصیلات آکادمیک و فقط در سایه ی استعداد و پشتکار و کسب تجربه از اساتید و کارشناسان، توانسته اند مواریث فرهنگی این مرز و بوم را پاس دارند [1].